Źródło
Informacja do zadania 21.
W celu zbadania efektu cieplnego reakcji chemicznych przeprowadzono cztery doświadczenia
oznaczone numerami I–IV. Mieszano po 100 cm3 wodnych roztworów substancji,
wymienionych w odpowiednich wierszach tabeli, o stężeniu molowym 0,2 mol ⋅dm−3
i o początkowej temperaturze równej 25 ºC. Następnie zmierzono temperaturę każdej
z otrzymanych mieszanin.
Numer doświadczenia | Substancja rozpuszczona w 1. roztworze | Substancja rozpuszczona w 2. roztworze |
|---|---|---|
I | chlorek baru | siarczan(VI) sodu |
II | kwas solny | wodorotlenek potasu |
III | wodorotlenek baru | kwas siarkowy(VI) |
IV | kwas azotowy(V) | wodorotlenek sodu |
Zaobserwowano, że w każdym doświadczeniu temperatura uzyskanych mieszanin była
wyższa niż temperatura użytych roztworów i że przyrost temperatury ΔT w niektórych
doświadczeniach był taki sam.
Napisz w formie jonowej równanie reakcji ilustrujące przemiany, które dokonały się podczas doświadczenia oznaczonego numerem III.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wymień dwa procesy zachodzące po zmieszaniu wodorotlenku baru i kwasu siarkowego(VI).
Podpowiedź 2
Powstaje osad BaSO4 oraz woda z H+ i OH−. Żaden z tych procesów nie może zostać pominięty.
Podpowiedź 3
Zapisz Ba2+ + 2OH− + 2H+ + SO42− → BaSO4↓ + 2H2O. Jeśli używasz H3O+, zmień bilans wody na cztery cząsteczki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ba²⁺ + 2 OH⁻ + 2 H₃O⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 4 H₂O
lub Ba²⁺ + 2 OH⁻ + 2 H⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 2 H₂O.
Można też podać dwa równania: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ oraz H₃O⁺ + OH⁻ → 2 H₂O (albo H⁺ + OH⁻ → H₂O). Samo strącanie osadu jest niewystarczające.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie równania w formie jonowej.
0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W doświadczeniu III zachodzą jednocześnie zobojętnianie oraz strącanie BaSO4. Roztwór Ba(OH)2 dostarcza Ba2+ i dwóch OH−, a kwas dostarcza protonów i siarczanu. Pełny zapis jonowy to Ba2+ + 2OH− + 2H+ + SO42− → BaSO4 + 2H2O.
W wariancie z H3O+ po prawej są cztery H2O. Samo równanie strącania byłoby niepełne, ponieważ pomija przemianę jonów kwasowo-zasadowych oraz jej efekt cieplny. Można też pokazać oba procesy oddzielnymi poprawnie zbilansowanymi równaniami. Trzeba zachować rozróżnienie osadu i wody jako dwóch produktów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Ba²⁺ + 2 OH⁻ + 2 H₃O⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 4 H₂O
lub Ba²⁺ + 2 OH⁻ + 2 H⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ + 2 H₂O.
Można też podać dwa równania: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ oraz H₃O⁺ + OH⁻ → 2 H₂O (albo H⁺ + OH⁻ → H₂O). Samo strącanie osadu jest niewystarczające.