Do próbki o masie m, która zawierała mieszaninę stałego węglanu wapnia i stałego wodorowęglanu wapnia w stosunku molowym nCaCO₃ : nCa(HCO₃)₂ = 1 : 2, dodano nadmiar kwasu solnego. W wyniku zachodzących reakcji zebrano 5,6 dm³ tlenku węgla(IV) odmierzonego w warunkach normalnych. Opisane przemiany prowadzące do wydzielenia gazu można zilustrować równaniami:
CaCO3 + 2 HCl → CaCl2 + CO2 + H2O
Ca(HCO3)2 + 2 HCl → CaCl2 + 2 CO2 + 2 H2O
Oblicz masę m opisanej próbki. Przyjmij, że obie reakcje przebiegły z wydajnością równą 100%.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oznacz ilości obu soli jako x i 2x. Sprawdź, ile CO2 daje każda jednostka wzoru.
Podpowiedź 2
Z mieszaniny powstaje łącznie 5x mol CO2. Przelicz 5,6 dm3 przez 22,4 dm3/mol.
Podpowiedź 3
Wyznacz x = 0,05 mol i zsumuj 0,05·100 g oraz 0,10·162 g. Otrzymasz 21,2 g próbki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Liczba moli CO2 wydzielona w reakcji CaCO3 ––––––– x
Liczba moli wydzielona w reakcji Ca(HCO3)2 ––––––– 4x …
5x = 0,25 mol ⇒ x = 0,05 mola
Liczba moli CaCO3 = 0,05 mola


Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wyniku z jednostką.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
CaCO3 i Ca(HCO3)2 występują w stosunku molowym 1:2. Oznaczamy ich ilości jako x i 2x. Węglan daje jeden CO2 na jednostkę, a wodorowęglan dwa, więc łącznie powstaje x+4x = 5x mol gazu.
Z 5,6 dm3 w warunkach normalnych otrzymujemy 0,25 mol CO2, stąd x = 0,05 mol. Masy składników to 0,05·100 = 5,0 g i 0,10·162 = 16,2 g. Masa próbki wynosi 21,2 g. Nie wolno stosunku 1:2 bezpośrednio przenosić na ilości CO2, bo oba związki mają różną liczbę atomów węgla.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem


Liczba moli CO2 wydzielona w reakcji CaCO3 ––––––– x
Liczba moli wydzielona w reakcji Ca(HCO3)2 ––––––– 4x …
5x = 0,25 mol ⇒ x = 0,05 mola
Liczba moli CaCO3 = 0,05 mola

