Źródło
Informacja do zadań 17–18.
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem.

Powstanie malinowego zabarwienia roztworu zaobserwowano tylko w jednej probówce, a pH
wodnego roztworu w probówce, w której nie uzyskano malinowego roztworu, było mniejsze
od 7.
Napisz w formie jonowej równanie procesu decydującego o odczynie wodnego roztworu tej soli, po której wprowadzeniu do probówki z wodą i fenoloftaleiną nie uzyskano malinowego roztworu.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Spośród obu soli wybierz tę, której anion może oddawać proton i zapewnić pH poniżej 7.
Podpowiedź 2
H2PO4− przechodzi w HPO42−. Woda przyjmuje proton, tworząc H3O+.
Podpowiedź 3
Zapisz H2PO4− + H2O ⇌ HPO42− + H3O+. Pomiń Na+ i nie zastępuj tego reakcją zasadowego PO43−.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
lub
lub
lub
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji.
0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Sól bez malinowego zabarwienia i z pH poniżej 7 to NaH2PO4. Jon H2PO4− jest amfiprotyczny, ale w wodzie w opisanych warunkach przeważa jego oddawanie protonu. Zachodzi H2PO4− + H2O ⇌ HPO42− + H3O+, co wyjaśnia odczyn kwasowy.
Na+ pomijamy jako obserwatora. Sam brak barwy fenoloftaleiny nie dowodziłby kwasowości, lecz polecenie dodatkowo podaje pH < 7. Nie zapisujemy hydrolizy PO43− wytwarzającej OH−, bo dotyczyłaby drugiej, zasadowej probówki. Wniosek musi wykorzystać oba elementy informacji o obserwacji i pH.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
lub
lub
lub