Źródło
Informacja do zadania 9.
Aby potwierdzić zasadowy charakter tlenku baru, przeprowadzano reakcję tego tlenku
z pewnym odczynnikiem w obecności wskaźnika pH, którym była czerwień bromofenolowa.
Wskaźnik ten w roztworach o pH < 5,2 ma barwę żółtą, a w roztworach o pH > 6,8 przyjmuje
barwę czerwoną. W roztworach o 5,2 < pH < 6,8 barwi się na kolor pośredni między żółtym
a czerwonym (różne odcienie barwy pomarańczowej).
Do probówki wprowadzono wybrany odczynnik z dodatkiem czerwieni bromofenolowej,
a następnie dodano nadmiar stałego tlenku baru, dokładnie mieszając jej zawartość.
Zaobserwowano, że dodany tlenek baru roztworzył się całkowicie, a powstały w probówce
klarowny roztwór zmienił zabarwienie.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Uzupełnij poniższy schemat wykonania doświadczenia. Wpisz wzór odczynnika wybranego spośród następujących:
HCl (aq) … H2SO4 (aq) … H3PO4 (aq) … NaOH (aq)
nadmiar BaO (s)
… + czerwień bromofenolowa
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz kwas reagujący z zasadowym BaO. Sprawdź, czy sól baru pozostanie rozpuszczona.
Podpowiedź 2
Siarczan i fosforan baru są trudno rozpuszczalne, natomiast chlorek baru jest rozpuszczalny.
Podpowiedź 3
Wpisz HCl(aq). Nadmiar BaO pozwala po zobojętnieniu przejść do odczynu zasadowego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

HCl (aq) + czerwień bromofenolowa
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny wybór odczynnika.
0 p. – za błędną odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Tlenek baru ma charakter zasadowy i reaguje z kwasem, tworząc sól i wodę. Aby w doświadczeniu uzyskać klarowny roztwór bez osadu, wybieramy HCl: powstający BaCl2 jest rozpuszczalny.
H2SO4 i H3PO4 prowadziłyby do trudno rozpuszczalnych soli baru, a NaOH nie daje właściwej próby reakcji tlenku zasadowego z kwasem. Nadmiar BaO po zużyciu HCl może reagować z wodą i nadać roztworowi odczyn zasadowy. Dlatego dobór odczynnika musi uwzględnić zarówno charakter chemiczny tlenku, jak i rozpuszczalność produktów oraz końcową zmianę wskaźnika.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

HCl (aq) + czerwień bromofenolowa