Zadanie 3 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 2–3.

W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości fizyczne potasu i wapnia.

Nazwa pierwiastka

Temperatura topnienia, K

Gęstość, g⋅cm−3

potas

336,43

0,86

wapń

1115,00

1,55

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Na podstawie informacji i układu okresowego pierwiastków uzupełnij poniższe zdania.

Wybierz i zaznacz jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie.

1. Węzły sieci krystalicznych wapnia, jak i potasu obsadzone są (dodatnio / ujemnie)

naładowanymi jonami zwanymi rdzeniami atomowymi. Pomiędzy rdzeniami atomowymi

obecne są słabo związane elektrony walencyjne, które mogą wędrować swobodnie przez

kryształ metalu. Dlatego zarówno wapń, jak i potas odznaczają się (dużą / małą)

przewodnością elektryczną.

2. Temperatura topnienia wapnia jest (niższa / wyższa) niż temperatura topnienia potasu,

co wynika między innymi (z silniejszego / ze słabszego) wiązania metalicznego,

utworzonego z udziałem (mniejszej / większej) liczby elektronów walencyjnych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij model dodatnich rdzeni i wspólnych elektronów w krysztale metalu.

Podpowiedź 2

Porównaj liczbę elektronów walencyjnych Ca i K oraz podane temperatury topnienia. Silniejsze wiązanie wymaga większej energii do naruszenia sieci.

Podpowiedź 3

Wybierz dodatnio, dużą, wyższa, z silniejszego, większej. Powiąż przewodnictwo z ruchliwymi elektronami.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie określeń w każdym nawiasie (w dwóch akapitach).

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W modelu wiązania metalicznego dodatnie rdzenie atomowe są otoczone zdelokalizowanymi elektronami walencyjnymi. Ich ruch umożliwia dużą przewodność elektryczną potasu i wapnia. Wapń wnosi dwa elektrony walencyjne na atom, a potas jeden; wraz z innymi czynnikami sprzyja to silniejszemu wiązaniu metalicznemu wapnia.

Zgodnie z danymi ma on wyższą temperaturę topnienia. Kolejne wybory to dodatnio, dużą, wyższa, z silniejszego i większej. Nie opisujemy kryształu metalu jako sieci izolowanych anionów i kationów soli: elektrony są wspólne dla całej struktury, a rdzenie pozostają dodatnie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 4.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_03

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania