Zadanie 2 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 2–3.

W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości fizyczne potasu i wapnia.

Nazwa pierwiastka

Temperatura topnienia, K

Gęstość, g⋅cm−3

potas

336,43

0,86

wapń

1115,00

1,55

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.

Podczas reakcji wapnia i potasu z wodą te metale pływają po powierzchni

wody, ponieważ gęstość każdego z nich jest mniejsza od gęstości wody.

P

F

2.

Atomy wapnia i potasu, oddając elektrony walencyjne, przechodzą

w dodatnio naładowane jony o konfiguracji elektronowej tego samego gazu

szlachetnego.

P

F

3.

Atomy wapnia są mniejsze od atomów potasu; dwudodatnie jony wapnia są

mniejsze od jednododatnich jonów potasu.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź liczbowo gęstości obu metali. Następnie porównaj konfiguracje ich typowych kationów.

Podpowiedź 2

K+ i Ca2+ mają po 18 elektronów. Przy tej samej liczbie elektronów silniej przyciąga je jądro o większej liczbie protonów.

Podpowiedź 3

Oceń F, P, P. Wapń nie jest lżejszy od wody, a jego atom i kation są mniejsze od odpowiednich form potasu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. F 2. P 3. P

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Potas ma gęstość 0,86 g/cm3, ale wapń 1,55 g/cm3, więc nieprawdziwe jest twierdzenie, że oba są lżejsze od wody. Atomy K i Ca oddają odpowiednio jeden oraz dwa elektrony, tworząc K+ i Ca2+ o konfiguracji argonu, zatem drugie zdanie jest prawdziwe. W tym samym okresie większy ładunek jądra wapnia silniej przyciąga elektrony, dlatego atom Ca jest mniejszy od K.

Także izoelektronowy Ca2+ jest mniejszy od K+. Odpowiedź to F, P, P. Zachowanie metalu podczas reakcji nie zastępuje podanych danych o gęstości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. F 2. P 3. P

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_02

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania