Źródło
Informacja do zadań 32–34.
Uczniowie porównywali właściwości kwasowo-zasadowe i redukujące alkanali i kwasów
alkanowych na przykładzie aldehydu octowego i kwasu octowego. Za pomocą papierka
uniwersalnego zbadali odczyn wodnych roztworów tych związków, a dzięki przeprowadzeniu
próby Trommera – ich właściwości redukujące. Wyniki doświadczenia przedstawili
w poniższej tabeli.
Badany związek | Odczyn wodnego roztworu | Właściwości redukujące |
|---|---|---|
aldehyd octowy | obojętny | tak |
kwas octowy | kwasowy | nie |
Na podstawie przebiegu doświadczenia sformułowali następujący wniosek ogólny na temat
odczynu i właściwości redukujących aldehydów i kwasów karboksylowych:
Alkanale nie ulegają w wodnych roztworach dysocjacji jonowej, ale mają właściwości
redukujące. Kwasy alkanowe ulegają w wodnych roztworach dysocjacji jonowej w sposób
charakterystyczny dla kwasów, ale nie mają właściwości redukujących.
Aby potwierdzić ten wniosek, przeprowadzili analogiczne doświadczenie dla aldehydu
mrówkowego i kwasu mrówkowego. Zaobserwowali, że:
Papierek uniwersalny zanurzony w formalinie (czyli wodnym roztworze aldehydu
mrówkowego) nie zmienił zabarwienia, a zanurzony w wodnym roztworze kwasu
mrówkowego zabarwił się na czerwono. W wyniku ogrzewania formaliny ze świeżo
strąconym wodorotlenkiem miedzi(II) w środowisku silnie zasadowym powstał ceglasty osad.
Taki sam efekt dało ogrzewanie świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) w środowisku
silnie zasadowym z roztworem kwasu mrówkowego.
Napisz w formie jonowej równanie reakcji aldehydu octowego z odczynnikiem
Trommera. Pamiętaj, że reakcja zachodzi w środowisku silnie zasadowym.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zwróć uwagę na silnie zasadowe środowisko. Produkt organiczny będzie anionem karboksylanowym.
Podpowiedź 2
Jedna grupa aldehydowa oddaje dwa elektrony, więc potrzebne są dwa atomy Cu(II). Uwzględnij OH− w bilansie.
Podpowiedź 3
Zapisz etanal + 2Cu(OH)2 + OH− → anion octanowy + Cu2O + 3H2O, stosując graficzne wzory organiczne. Sprawdź ładunek −1.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W silnie zasadowym środowisku etanal utlenia się do anionu octanowego, a nie do trwałej obojętnej cząsteczki kwasu. Oddaje dwa elektrony, które przyjmują dwa atomy Cu(II), tworząc Cu2O. W równaniu jonowym oprócz etanalu i 2Cu(OH)2 potrzebny jest jeden OH−, a produktami są anion octanowy, Cu2O oraz 3H2O.
Współczynniki wynoszą 1:2:1:1:1:3. Ładunek −1 pozostaje po obu stronach. Pominięcie OH− lub zapisanie niezdysocjowanego kwasu zignorowałoby wyraźną informację o silnie zasadowych warunkach. Wzory organiczne zachowujemy w formie graficznej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
