Źródło
Informacja do zadań 32–34.
Uczniowie porównywali właściwości kwasowo-zasadowe i redukujące alkanali i kwasów
alkanowych na przykładzie aldehydu octowego i kwasu octowego. Za pomocą papierka
uniwersalnego zbadali odczyn wodnych roztworów tych związków, a dzięki przeprowadzeniu
próby Trommera – ich właściwości redukujące. Wyniki doświadczenia przedstawili
w poniższej tabeli.
Badany związek | Odczyn wodnego roztworu | Właściwości redukujące |
|---|---|---|
aldehyd octowy | obojętny | tak |
kwas octowy | kwasowy | nie |
Na podstawie przebiegu doświadczenia sformułowali następujący wniosek ogólny na temat
odczynu i właściwości redukujących aldehydów i kwasów karboksylowych:
Alkanale nie ulegają w wodnych roztworach dysocjacji jonowej, ale mają właściwości
redukujące. Kwasy alkanowe ulegają w wodnych roztworach dysocjacji jonowej w sposób
charakterystyczny dla kwasów, ale nie mają właściwości redukujących.
Aby potwierdzić ten wniosek, przeprowadzili analogiczne doświadczenie dla aldehydu
mrówkowego i kwasu mrówkowego. Zaobserwowali, że:
Papierek uniwersalny zanurzony w formalinie (czyli wodnym roztworze aldehydu
mrówkowego) nie zmienił zabarwienia, a zanurzony w wodnym roztworze kwasu
mrówkowego zabarwił się na czerwono. W wyniku ogrzewania formaliny ze świeżo
strąconym wodorotlenkiem miedzi(II) w środowisku silnie zasadowym powstał ceglasty osad.
Taki sam efekt dało ogrzewanie świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) w środowisku
silnie zasadowym z roztworem kwasu mrówkowego.
Wypełnij poniższą tabelę – wpisz wyniki doświadczenia z udziałem aldehydu i kwasu mrówkowego.
Badany związek | Odczyn wodnego roztworu | Właściwości redukujące |
|---|---|---|
aldehyd mrówkowy | ||
kwas mrówkowy |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel badanie odczynu od badania zdolności redukcyjnej. Każda próba odpowiada na inne pytanie.
Podpowiedź 2
Papierki wskazują odpowiednio odczyn obojętny i kwasowy. Ceglasty osad w obu próbkach oznacza dodatnią próbę Trommera.
Podpowiedź 3
Wpisz dla metanalu obojętny i tak, a dla kwasu mrówkowego kwasowy i tak. Nie przenoś braku redukcji kwasu octowego na mrówkowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Badany związek | Odczyn wodnego roztworu | Właściwości redukujące |
|---|---|---|
Aldehyd mrówkowy | obojętny | tak |
Kwas mrówkowy | kwasowy | tak |
Zasady oceniania
1 p. – poprawne uzupełnienie tabeli (wpisanie wyników doświadczenia)
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wyniki należy odczytać z dwóch niezależnych prób. Brak zmiany barwy papierka w formalinie wskazuje w modelu doświadczenia odczyn obojętny, a czerwony papierek w kwasie mrówkowym odczyn kwasowy. Ceglasty osad po ogrzewaniu z odczynnikiem Trommera oznacza redukcję Cu(II) do Cu(I).
Ponieważ osad powstał z obiema próbkami, zarówno metanal, jak i kwas mrówkowy mają właściwości redukujące. Nie wolno utożsamiać kwasowości z brakiem właściwości redukujących: są to różne cechy chemiczne. Kwas mrówkowy jest ważnym wyjątkiem od uproszczonego uogólnienia o kwasach alkanowych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Badany związek | Odczyn wodnego roztworu | Właściwości redukujące |
|---|---|---|
Aldehyd mrówkowy | obojętny | tak |
Kwas mrówkowy | kwasowy | tak |