Źródło
Informacja do zadania 26.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
W reakcji nitrowania stężony kwas siarkowy(VI) odgrywa podwójną rolę. Po pierwsze, jest
jej (katalizatorem / substratem), ponieważ w czasie reakcji (ulega / nie ulega) zużyciu.
Ponadto kwas siarkowy(VI) jest substancją (silnie / słabo) wiążącą wodę, dlatego – zgodnie
z regułą przekory – jego obecność sprawia, że wydajność tworzenia nitrobenzenu się
(zmniejsza / zwiększa).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpatruj bilans całego procesu, a nie tylko pierwszej reakcji tworzenia elektrofilu.
Podpowiedź 2
Katalizator jest odtwarzany w cyklu. Stężony kwas siarkowy dodatkowo zmniejsza dostępność powstającej wody.
Podpowiedź 3
Wybierz katalizatorem, nie ulega, silnie, zwiększa. Wyjaśnij osobno regenerację katalizatora i wpływ wiązania wody na równowagę.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – poprawne uzupełnienie wszystkich zdań
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W całym cyklu nitrowania kwas siarkowy(VI) umożliwia powstanie elektrofilu i jest odtwarzany, więc pełni funkcję katalizatora i nie zużywa się stechiometrycznie. Nie przeczy temu jego obecność w pojedynczych etapach mechanizmu: bilans trzeba rozpatrywać dla całej przemiany. Stężony H2SO4 silnie wiąże również wodę.
Zmniejszenie jej dostępności sprzyja tworzeniu czynnika nitrującego i produktów, więc zwiększa wydajność nitrowania zgodnie z regułą przekory. Wybieramy kolejno katalizatorem, nie ulega, silnie i zwiększa. Należy odróżnić działanie katalityczne od przesunięcia równowagi przez wiązanie wody.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
