Zadanie 21 — czerwiec 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20–21.

Superfosfat to rozpuszczalny w wodzie nawóz łatwo przyswajalny przez rośliny. W celu

otrzymania superfosfatu z saletry norweskiej – Ca(NO3)2 – zaplanowano doświadczenie,

którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie:

Ca(NO3)2 Na3PO4(aq)⟶1 X Y⟶2 Ca(H2PO4)2

Rośliny przyswajają fosfor w postaci jonów H2PO4− i HPO42−

Oceń, czy w glebie o odczynie zasadowym zawierającej dużą ilość jonów wapnia i magnezu nawożenie superfosfatem będzie efektywne. Uzasadnij swoją ocenę.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź, co może stać się z rozpuszczonymi fosforanami w obecności dużych ilości Ca2+ i Mg2+.

Podpowiedź 2

Zasadowe środowisko sprzyja odszczepianiu protonów, a fosforany wapnia i magnezu są trudno rozpuszczalne.

Podpowiedź 3

Oceń nawożenie jako nieefektywne w podanych warunkach. Wyjaśnij zmniejszenie dostępności fosforu wskutek wytrącania jego soli.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Nawożenie superfosfatem nie będzie efektywne. Powstaną sole nierozpuszczalne w wodzie –

ortofosforan(V) wapnia i ortofosforan(V) magnezu.

Zasady oceniania

1 p. – poprawna ocena i uzasadnienie

0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Rozpuszczalność nawozu w wodzie nie gwarantuje jego dostępności po wprowadzeniu do gleby. W środowisku zasadowym formy protonowane fosforanów tracą protony, a obecne w dużej ilości Ca2+ i Mg2+ mogą wiązać fosforany w trudno rozpuszczalne sole. Powstające fosforany wapnia i magnezu ograniczają ilość rozpuszczonych form przyswajalnych dla roślin.

W warunkach zadania nawożenie nie będzie więc efektywne. Uzasadnienie powinno wskazać unieruchomienie fosforu przez strącanie, a nie zanik pierwiastka lub jego rozkład. Fosfor pozostaje w glebie, lecz w znacznie mniej dostępnej postaci.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Nawożenie superfosfatem nie będzie efektywne. Powstaną sole nierozpuszczalne w wodzie –

ortofosforan(V) wapnia i ortofosforan(V) magnezu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_06_dodatkowy_21

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania