Źródło
Informacja do zadań 20–21.
Superfosfat to rozpuszczalny w wodzie nawóz łatwo przyswajalny przez rośliny. W celu
otrzymania superfosfatu z saletry norweskiej – Ca(NO3)2 – zaplanowano doświadczenie,
którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie:
Rośliny przyswajają fosfor w postaci jonów H2PO4− i HPO42−
Oceń, czy w glebie o odczynie zasadowym zawierającej dużą ilość jonów wapnia i magnezu nawożenie superfosfatem będzie efektywne. Uzasadnij swoją ocenę.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, co może stać się z rozpuszczonymi fosforanami w obecności dużych ilości Ca2+ i Mg2+.
Podpowiedź 2
Zasadowe środowisko sprzyja odszczepianiu protonów, a fosforany wapnia i magnezu są trudno rozpuszczalne.
Podpowiedź 3
Oceń nawożenie jako nieefektywne w podanych warunkach. Wyjaśnij zmniejszenie dostępności fosforu wskutek wytrącania jego soli.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nawożenie superfosfatem nie będzie efektywne. Powstaną sole nierozpuszczalne w wodzie –
ortofosforan(V) wapnia i ortofosforan(V) magnezu.
Zasady oceniania
1 p. – poprawna ocena i uzasadnienie
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Rozpuszczalność nawozu w wodzie nie gwarantuje jego dostępności po wprowadzeniu do gleby. W środowisku zasadowym formy protonowane fosforanów tracą protony, a obecne w dużej ilości Ca2+ i Mg2+ mogą wiązać fosforany w trudno rozpuszczalne sole. Powstające fosforany wapnia i magnezu ograniczają ilość rozpuszczonych form przyswajalnych dla roślin.
W warunkach zadania nawożenie nie będzie więc efektywne. Uzasadnienie powinno wskazać unieruchomienie fosforu przez strącanie, a nie zanik pierwiastka lub jego rozkład. Fosfor pozostaje w glebie, lecz w znacznie mniej dostępnej postaci.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nawożenie superfosfatem nie będzie efektywne. Powstaną sole nierozpuszczalne w wodzie –
ortofosforan(V) wapnia i ortofosforan(V) magnezu.