Zadanie 20 — czerwiec 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20–21.

Superfosfat to rozpuszczalny w wodzie nawóz łatwo przyswajalny przez rośliny. W celu

otrzymania superfosfatu z saletry norweskiej – Ca(NO3)2 – zaplanowano doświadczenie,

którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie:

Ca(NO3)2 Na3PO4(aq)⟶1 X Y⟶2 Ca(H2PO4)2

Zapisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji oznaczonej na schemacie numerem

1 oraz w formie cząsteczkowej równanie reakcji oznaczonej na schemacie numerem 2, wiedząc, że superfosfat jest jedynym produktem tej reakcji.

Równanie reakcji 1.

Równanie reakcji 2.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj osad po dodaniu fosforanu sodu do soli wapnia. Następnie wybierz kwas prowadzący wyłącznie do wskazanego superfosfatu.

Podpowiedź 2

W etapie pierwszym zrównoważ ładunki Ca2+ i PO43−. W drugim odczynnikiem jest H3PO4.

Podpowiedź 3

Zapisz strącanie Ca3(PO4)2, a następnie jego reakcję z 4H3PO4 dającą 3Ca(H2PO4)2. Nie dodawaj obcego anionu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Równanie reakcji 1.

3Ca2++2PO43−→Ca 3(PO 4 ) 2(↓ )

Równanie reakcji 2.

Ca3(PO4)2 + 4H3PO4 → 3Ca(H2PO4)2

Zasady oceniania

2 p. – poprawne napisanie we właściwej formie obu równań reakcji

1 p. – poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji

0 p. inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pierwszy etap polega na strąceniu trudno rozpuszczalnego fosforanu(V) wapnia. Ładunki wymagają trzech Ca2+ i dwóch PO43−, więc zapis skrócony to 3Ca2+ + 2PO43− → Ca3(PO4)2. W drugim etapie osad reaguje z kwasem fosforowym, tworząc rozpuszczalny diwodorofosforan wapnia.

Skoro ma być jedynym produktem, dobieramy Ca3(PO4)2 + 4H3PO4 → 3Ca(H2PO4)2. Nie stosujemy H2SO4, bo wprowadziłby dodatkowy produkt siarczanowy. Trzeba zachować różne formy zapisu wymagane dla etapów: jonową skróconą w pierwszym i cząsteczkową w drugim.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Równanie reakcji 1.

3Ca2++2PO43−→Ca 3(PO 4 ) 2(↓ )

Równanie reakcji 2.

Ca3(PO4)2 + 4H3PO4 → 3Ca(H2PO4)2
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_06_dodatkowy_20

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania