Aby wyjaśnić budowę przestrzenną cząsteczki wody i cząsteczki amoniaku, przyjmuje się ten
sam typ hybrydyzacji orbitali walencyjnych atomów tlenu i azotu. Dzięki obecności co
najmniej jednej wolnej pary elektronowej w powłoce walencyjnej atomu centralnego
cząsteczki obu związków mają zdolność przyłączania jonu H+.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa.
1. | Kąt między wiązaniami tlen – wodór w cząsteczce wody jest mniejszy od kąta między wiązaniami azot – wodór w cząsteczce amoniaku. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Aby wytłumaczyć budowę przestrzenną cząsteczki wody i amoniaku, należy założyć hybrydyzację typu sp2 orbitali walencyjnych atomu centralnego cząsteczki. | P | F |
3. | Wszystkie atomy wodoru w kationie amonowym NH4+ i wszystkie atomy wodoru w kationie oksoniowym H 3O+ są nierozróżnialne (równocenne). | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj liczbę wolnych par w wodzie i amoniaku. Oddziel geometrię par elektronowych od kształtu cząsteczki.
Podpowiedź 2
Dwie wolne pary silniej zmniejszają kąt niż jedna. Cztery obszary wokół atomu centralnego odpowiadają sp3.
Podpowiedź 3
W utworzonych jonach nie wyróżnia się osobnego, trwale odmiennego wiązania „koordynacyjnego”. Oceń zdania jako P, F, P.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Zdanie | Odpowiedź CKE |
|---|---|
1. Kąt między wiązaniami tlen-wodór w cząsteczce wody jest mniejszy od kąta między wiązaniami azot-wodór w cząsteczce amoniaku. | P |
2. Aby wytłumaczyć budowę przestrzenną cząsteczki wody i amoniaku, należy założyć hybrydyzację typu sp2 orbitali walencyjnych atomu centralnego cząsteczki. | F |
3. Wszystkie atomy wodoru w kationie amonowym NH4+ i wszystkie atomy wodoru w kationie oksoniowym H 3O+ są nierozróżnialne (równocenne). | P |
Zasady oceniania
1 p. – poprawna ocena prawdziwości trzech zadań
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Tlen w H2O ma dwie wolne pary, a azot w NH3 jedną. Silniejsze odpychanie przez dwie wolne pary zmniejsza kąt H–O–H do około 104,5°, poniżej około 107° w NH3, więc pierwsze zdanie jest prawdziwe. W szkolnym modelu oba atomy centralne mają cztery obszary elektronowe i hybrydyzację sp3, a nie sp2, więc drugie jest fałszywe.
Po utworzeniu NH4+ i H3O+ wiązania z wodorem są w obrębie każdego jonu równocenne; nie wyróżniamy trwale tego powstałego koordynacyjnie. Trzecie zdanie jest prawdziwe. Kolejność to P, F, P.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Zdanie | Odpowiedź CKE |
|---|---|
1. Kąt między wiązaniami tlen-wodór w cząsteczce wody jest mniejszy od kąta między wiązaniami azot-wodór w cząsteczce amoniaku. | P |
2. Aby wytłumaczyć budowę przestrzenną cząsteczki wody i amoniaku, należy założyć hybrydyzację typu sp2 orbitali walencyjnych atomu centralnego cząsteczki. | F |
3. Wszystkie atomy wodoru w kationie amonowym NH4+ i wszystkie atomy wodoru w kationie oksoniowym H 3O+ są nierozróżnialne (równocenne). | P |