Zadanie 40 — maj 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 37–40.

W czterech naczyniach (I–IV) znajdowały się wodne roztwory: glukozy, fenolu (benzenolu),

glicerolu (propano-1,2,3-triolu) i glicyloalanyloglicyny. W celu ich identyfikacji

przeprowadzono trzy serie doświadczeń. W pierwszej serii doświadczeń, po dodaniu

wodnego roztworu chlorku żelaza(III) do próbek pobranych z czterech naczyń, próbka

z naczynia I przyjęła fioletowe zabarwienie. W drugiej serii doświadczeń, po dodaniu świeżo

strąconego wodorotlenku miedzi(II) do próbek pobranych z trzech naczyń (II, III i IV),

próbka z naczynia II przyjęła fioletowe zabarwienie, a w pozostałych próbkach pojawiło się

szafirowe zabarwienie. W trzeciej serii doświadczeń, po ogrzaniu szafirowych roztworów

otrzymanych w serii drugiej, w roztworze powstałym z próbki z naczynia III pojawił się

ceglasty osad.

Wyjaśnij, dlaczego w trzeciej serii doświadczeń ceglasty osad powstał w wyniku ogrzania roztworu otrzymanego po dodaniu świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) do roztworu z naczynia III, a nie powstał w wyniku ogrzania roztworu otrzymanego po dodaniu świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) do roztworu z naczynia IV.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zastanów się, co oprócz sąsiednich grup hydroksylowych odróżnia glukozę od glicerolu.

Podpowiedź 2

Glukoza może tworzyć formę z grupą aldehydową. To umożliwia redukcję Cu(II) podczas ogrzewania.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij, że glukoza ma właściwości redukujące i daje Cu2O, a glicerol nie ma odpowiedniej grupy aldehydowej i takiego osadu nie tworzy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Glukoza ma właściwości redukujące, a glicerol nie ma właściwości redukujących.

• W cząsteczce glukozy znajduje się grupa aldehydowa, a w cząsteczce glicerolu nie ma

grupy aldehydowej.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie uwzględniające właściwości glukozy i glicerolu.

0 p. – za odpowiedź niepełną, np. dotyczącą tylko jednego związku, lub błędną albo brak

odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Glukoza pozostaje w równowadze z formą łańcuchową zawierającą grupę aldehydową, dlatego redukuje Cu(II) do Cu(I). Po ogrzaniu powstaje ceglasty osad Cu2O. Glicerol ma grupy hydroksylowe umożliwiające kompleksowanie miedzi na zimno, ale nie ma grupy aldehydowej i nie daje opisanej próby redukcyjnej.

Różnica dotyczy więc właściwości redukujących, a nie samej rozpuszczalności odczynnika. W odpowiedzi warto zestawić oba związki: wskazać właściwość glukozy i jej brak u glicerolu. Sam zapis, że tylko III reaguje, nie wyjaśnia przyczyny odmiennych obserwacji.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

• Glukoza ma właściwości redukujące, a glicerol nie ma właściwości redukujących.

• W cząsteczce glukozy znajduje się grupa aldehydowa, a w cząsteczce glicerolu nie ma

grupy aldehydowej.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_05_glowny_40

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania