Zadanie 28 — maj 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

W cząsteczce pewnego optycznie czynnego nasyconego łańcuchowego alkoholu

monohydroksylowego o nierozgałęzionym łańcuchu jest pięć atomów węgla. W wyniku

utlenienia tego alkoholu powstaje keton.

Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy), podaj nazwę systematyczną oraz określ rzędowość opisanego alkoholu.

Wzór: …

Nazwa: …

Rzędowość: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Utlenianie do ketonu ogranicza poszukiwania do alkoholi drugorzędowych. Rozważ prosty łańcuch pięciowęglowy.

Podpowiedź 2

Porównaj cztery podstawniki przy atomie z grupą hydroksylową w pentan-2-olu i pentan-3-olu.

Podpowiedź 3

Wybierz pentan-2-ol, bo ma cztery różne podstawniki przy tym atomie. Narysuj jego wzór i podaj rzędowość drugą.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 28 — oryginalny fragment CKE, s.20

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie wzoru i nazwy alkoholu oraz poprawne określenie jego

rzędowości.

1 p. – za poprawne napisanie wzoru alkoholu i podanie błędnej nazwy lub błędne określenie

jego rzędowości.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Utlenianie do ketonu wskazuje, że szukany alkohol jest drugorzędowy. Przy prostym łańcuchu pięciowęglowym trzeba porównać pentan-2-ol i pentan-3-ol. W pentan-3-olu atom związany z grupą hydroksylową ma dwa identyczne podstawniki etylowe, więc nie jest centrum stereogenicznym.

W pentan-2-olu przy tym atomie występują cztery różne podstawniki: wodór, grupa hydroksylowa, metyl i propyl. Warunki spełnia zatem pentan-2-ol, alkohol drugorzędowy. Określenie „optycznie czynny” zakłada odpowiedni skład enancjomeryczny próbki; sam rysunek wzoru grupowego identyfikuje szkielet chiralnej cząsteczki, a nie ilościową skręcalność próbki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 28 — oryginalny fragment CKE, s.20
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_05_glowny_28

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania