Zadanie 27 — maj 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 25–27.

Przeprowadzono doświadczenie z udziałem dwóch różnych węglowodorów. W wyniku

dwóch odrębnych reakcji − jednej addycji, a drugiej substytucji − i przy użyciu odpowiednich

reagentów jako główny produkt każdej reakcji otrzymano 2-bromo-2-metylobutan.

Wyjaśnij, dlaczego głównym produktem opisanych reakcji addycji i substytucji jest ta sama monobromopochodna 2-metylobutanu (2-bromo-2-metylobutan).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Dla addycji przypomnij regułę Markownikowa, a dla substytucji zależność reaktywności od rzędowości atomu węgla.

Podpowiedź 2

W pierwszej drodze powstaje stabilniejszy karbokation, w drugiej stabilniejszy rodnik. Oba są związane z atomem trzeciorzędowym.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij oddzielnie, dlaczego HBr przyłącza się w podanej orientacji i dlaczego Br2 zastępuje wodór przy trzeciorzędowym węglu. Obie drogi dają wskazaną monobromopochodną.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

W reakcji addycji (zgodnie z regułą Markownikowa) brom ulega addycji do atomu węgla,

który połączony jest z mniejszą liczbą atomów wodoru lub który ma więcej podstawników

alkilowych. W reakcji substytucji brom podstawia łatwiej atom wodoru połączony z atomem

węgla o wyższej rzędowości.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną, np. Obie reakcje przebiegają zgodnie z regułą

Markownikowa, albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Obie drogi prowadzą głównie do bromu przy trzeciorzędowym atomie węgla, ale wynika to z różnych etapów mechanizmu. W elektrofilowej addycji HBr orientacja zgodna z regułą Markownikowa sprzyja pośredniemu, stabilniejszemu karbokationowi trzeciorzędowemu, który następnie wiąże bromek. W bromowaniu rodnikowym alkanu łatwiej zastępowany jest wodór przy atomie węgla wyższej rzędowości, ponieważ powstaje stabilniejszy rodnik.

Otrzymujemy ten sam główny produkt, 2-bromo-2-metylobutan. Uzasadnienie musi obejmować obie reakcje oddzielnie. Nie wystarczy napisać, że brom „zawsze przyłącza się do drugiego atomu”, bo numer wynika z budowy konkretnego związku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

W reakcji addycji (zgodnie z regułą Markownikowa) brom ulega addycji do atomu węgla,

który połączony jest z mniejszą liczbą atomów wodoru lub który ma więcej podstawników

alkilowych. W reakcji substytucji brom podstawia łatwiej atom wodoru połączony z atomem

węgla o wyższej rzędowości.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_05_glowny_27

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania