Źródło
Informacja do zadań 25–27.
Przeprowadzono doświadczenie z udziałem dwóch różnych węglowodorów. W wyniku
dwóch odrębnych reakcji − jednej addycji, a drugiej substytucji − i przy użyciu odpowiednich
reagentów jako główny produkt każdej reakcji otrzymano 2-bromo-2-metylobutan.
Określ, według jakiego mechanizmu (nukleofilowego, rodnikowego, elektrofilowego) przebiega każda z opisanych reakcji.
Reakcja addycji przebiega według mechanizmu …
Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij przyłączanie HBr do wiązania podwójnego od podstawiania bromu w alkanie.
Podpowiedź 2
Wiązanie π reaguje z protonem jako elektrofilem. Światło tworzy natomiast rodniki z Br2.
Podpowiedź 3
Dla addycji wpisz elektrofilowy, a dla substytucji rodnikowy. To określenia mechanizmu, a nie ponowne nazwy typów reakcji.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Reakcja addycji przebiega według mechanizmu elektrofilowego.
Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu rodnikowego.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie mechanizmów obu opisanych reakcji.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Addycja HBr do alkenu rozpoczyna się oddziaływaniem bogatego w elektrony wiązania π z elektrofilem, czyli protonem. Dlatego dla opisanych warunków mechanizm addycji jest elektrofilowy.
Bromowanie alkanu pod wpływem światła przebiega natomiast przez rodniki powstające wskutek homolitycznego rozpadu Br2, więc substytucja ma mechanizm rodnikowy. „Addycja” i „substytucja” określają typ zmiany budowy, a „elektrofilowy” i „rodnikowy” sposób jej przebiegu. Nie należy utożsamiać wszystkich reakcji z udziałem bromu z jednym mechanizmem: zależy on od rodzaju substratu, odczynnika i warunków reakcji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Reakcja addycji przebiega według mechanizmu elektrofilowego.
Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu rodnikowego.