Zadanie 26 — maj 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 25–27.

Przeprowadzono doświadczenie z udziałem dwóch różnych węglowodorów. W wyniku

dwóch odrębnych reakcji − jednej addycji, a drugiej substytucji − i przy użyciu odpowiednich

reagentów jako główny produkt każdej reakcji otrzymano 2-bromo-2-metylobutan.

Określ, według jakiego mechanizmu (nukleofilowego, rodnikowego, elektrofilowego) przebiega każda z opisanych reakcji.

Reakcja addycji przebiega według mechanizmu …

Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odróżnij przyłączanie HBr do wiązania podwójnego od podstawiania bromu w alkanie.

Podpowiedź 2

Wiązanie π reaguje z protonem jako elektrofilem. Światło tworzy natomiast rodniki z Br2.

Podpowiedź 3

Dla addycji wpisz elektrofilowy, a dla substytucji rodnikowy. To określenia mechanizmu, a nie ponowne nazwy typów reakcji.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Reakcja addycji przebiega według mechanizmu elektrofilowego.

Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu rodnikowego.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne określenie mechanizmów obu opisanych reakcji.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Addycja HBr do alkenu rozpoczyna się oddziaływaniem bogatego w elektrony wiązania π z elektrofilem, czyli protonem. Dlatego dla opisanych warunków mechanizm addycji jest elektrofilowy.

Bromowanie alkanu pod wpływem światła przebiega natomiast przez rodniki powstające wskutek homolitycznego rozpadu Br2, więc substytucja ma mechanizm rodnikowy. „Addycja” i „substytucja” określają typ zmiany budowy, a „elektrofilowy” i „rodnikowy” sposób jej przebiegu. Nie należy utożsamiać wszystkich reakcji z udziałem bromu z jednym mechanizmem: zależy on od rodzaju substratu, odczynnika i warunków reakcji.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Reakcja addycji przebiega według mechanizmu elektrofilowego.

Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu rodnikowego.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_05_glowny_26

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania