Źródło
Informacja do zadań 20–22.
Do 200 gramów wodnego roztworu chlorku glinu o stężeniu 15% (w procentach masowych)
dodawano porcjami wodny roztwór wodorotlenku sodu zawierający 32 gramy NaOH, który
całkowicie przereagował. Przebieg doświadczenia zilustrowano na poniższym schemacie.
… NaOH (aq)

Oblicz, ile gramów wodorotlenku glinu znajdowało się w kolbie po zakończeniu doświadczenia.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel ilość zasady zużytą na strącanie od ilości, która następnie roztwarza osad.
Podpowiedź 2
Z 0,800 mol NaOH odejmij 0,675 mol zużyte do strącenia 0,225 mol Al(OH)3. Pozostała zasada reaguje z osadem w stosunku 1:1.
Podpowiedź 3
Po roztworzeniu 0,125 mol pozostaje 0,100 mol Al(OH)3. Pomnóż przez 78 g/mol, otrzymując 7,8 g.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

−

= 78 g · mol−1
0,225 mola AlCl3 –––––––– x
x = 0,675 mola NaOH
Obliczenie liczby moli NaOH, który wziął udział w reakcji z Al(OH)3:
ΔnNaOH=0,8mola−0,675mola=0,125mola
Obliczenie masy Al(OH)3, który pozostał w zawiesinie:
1 mol NaOH –––––––––––––––––––––––––– 1 mol Al(OH)3
0,125 mola NaOH –––––––––––––––––––––– x
x = 0,125 mola Al(OH)3
W mieszaninie pozostanie 0,225 mola – 0,125 mola = 0,1 mola Al(OH)3.
mAl(OH)3= 0,1 mol · 78 g · mol−1= 7,8 g
Za poprawny należy uznać każdy inny wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń, o ile zdający założył, że NaOH został użyty
w nadmiarze w stosunku do AlCl3.
Zdający może skorzystać z wartości masy lub liczby moli NaOH (który przereagował z 30 g
AlCl3) obliczonej w zadaniu 20. Jeśli zdający popełnił błąd rachunkowy
w zadaniu 20. i wykorzystał błędne wartości liczbowe w zadaniu 22., to rozwiązanie tego
zadania oceniamy tak, jakby błąd nie wystąpił, o ile zdający założył, że NaOH został użyty
w nadmiarze w stosunku do AlCl3.
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
lub
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia lub przyjęcie założenia, że NaOH został
użyty w niedomiarze w stosunku do AlCl3 albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Korzystamy z dwóch etapów reakcji, zamiast traktować całe 0,800 mol NaOH jako ilość strącającą osad. Z 0,225 mol AlCl3 początkowo powstaje 0,225 mol Al(OH)3, co zużywa 0,675 mol NaOH. Pozostałe 0,125 mol zasady roztwarza taką samą liczbę moli osadu, ponieważ drugi etap przebiega w stosunku 1:1.
Pozostaje więc 0,225−0,125 = 0,100 mol Al(OH)3. Przy masie molowej 78 g/mol daje to 7,8 g osadu, zgodnie z zaokrągleniami klucza. Glin znajdujący się w rozpuszczalnym kompleksie nie wchodzi do masy pozostałego osadu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

−

= 78 g · mol−1
0,225 mola AlCl3 –––––––– x
x = 0,675 mola NaOH
Obliczenie liczby moli NaOH, który wziął udział w reakcji z Al(OH)3:
ΔnNaOH=0,8mola−0,675mola=0,125mola
Obliczenie masy Al(OH)3, który pozostał w zawiesinie:
1 mol NaOH –––––––––––––––––––––––––– 1 mol Al(OH)3
0,125 mola NaOH –––––––––––––––––––––– x
x = 0,125 mola Al(OH)3
W mieszaninie pozostanie 0,225 mola – 0,125 mola = 0,1 mola Al(OH)3.
mAl(OH)3= 0,1 mol · 78 g · mol−1= 7,8 g
Za poprawny należy uznać każdy inny wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń, o ile zdający założył, że NaOH został użyty
w nadmiarze w stosunku do AlCl3.
Zdający może skorzystać z wartości masy lub liczby moli NaOH (który przereagował z 30 g
AlCl3) obliczonej w zadaniu 20. Jeśli zdający popełnił błąd rachunkowy
w zadaniu 20. i wykorzystał błędne wartości liczbowe w zadaniu 22., to rozwiązanie tego
zadania oceniamy tak, jakby błąd nie wystąpił, o ile zdający założył, że NaOH został użyty
w nadmiarze w stosunku do AlCl3.