Źródło
Informacja do zadań 9–10.
Tlenek siarki(IV) na skalę techniczną można otrzymać w wyniku redukcji siarczanu(VI)
wapnia (anhydrytu) węglem w temperaturze 900 °C. Proces ten opisano poniższym
równaniem.
Na podstawie: H. Koneczny, Podstawy technologii chemicznej, Warszawa 1973.
Oblicz, jaka była wydajność opisanego procesu, jeżeli z 1 kg czystego anhydrytu otrzymano 150 dm3 tlenku siarki(IV) w przeliczeniu na warunki normalne.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj stosunek molowy CaSO4 do SO2 z równania reakcji. Następnie wyznacz teoretyczną objętość gazu.
Podpowiedź 2
Przelicz 1 kg na gramy i użyj M(CaSO4) ≈ 136 g/mol oraz objętości molowej 22,4 dm3/mol.
Podpowiedź 3
Porównaj rzeczywiste 150 dm3 z teoretycznymi około 165 dm3. Wydajność oblicz jako ich iloraz pomnożony przez 100%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Liczba moli SO2 (przy 100% wydajności):
nSO 2 = nCaSO 4= 7,35 mola
Objętość otrzymanego SO2 przy 100% wydajności procesu:

−1 = 165 dm 3
y = wydajność procesu = 91%
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wyniku.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody i:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z równania procesu wynika, że jeden mol CaSO4 może dać jeden mol SO2. Masa molowa anhydrytu wynosi około 136 g/mol, dlatego z 1000 g otrzymalibyśmy teoretycznie 1000/136 ≈ 7,35 mol SO2. W warunkach normalnych odpowiada to około 7,35 · 22,4 ≈ 165 dm3 gazu.
Rzeczywista objętość wynosi 150 dm3, więc wydajność to 150/165 · 100% ≈ 91%. W liczniku musi znaleźć się ilość rzeczywista, a w mianowniku teoretyczna. Nie trzeba dzielić ilości produktu przez dwa: współczynniki CaSO4 i SO2 są jednakowe.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem


Liczba moli SO2 (przy 100% wydajności):
nSO 2 = nCaSO 4= 7,35 mola
Objętość otrzymanego SO2 przy 100% wydajności procesu:

−1 = 165 dm 3
y = wydajność procesu = 91%