Zadanie 36 — przykladowy 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony3 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 34–36.

W trzech naczyniach A, B i C znajdują się oddzielnie świeżo sporządzone wodne roztwory:

fruktozy, glukozy i sacharozy. Po analizie budowy cząsteczek i właściwości tych związków

stwierdzono, że przeprowadzenie reakcji kolejno z dwoma odczynnikami umożliwi ich

identyfikację. Jako pierwszy odczynnik wybrano wodorotlenek miedzi(II). W trzech

probówkach umieszczono próbki identyfikowanych substancji i do każdej z nich dodano

świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II). Zawartość każdej probówki ogrzano.

Zaobserwowano takie same objawy reakcji w probówkach, w których znajdowały się próbki

z naczynia A i C, oraz inne objawy w probówce, w której umieszczona była próbka

pochodząca z naczynia B.

W celu zidentyfikowania substancji, których wodne roztwory znajdowały się w naczyniach

A i C przeprowadzono drugie doświadczenie, do którego użyto odczynnika wybranego

z podanej niżej listy:

· świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II)

· woda bromowa z dodatkiem wodnego roztworu wodorowęglanu sodu

· wodny roztwór azotanu(V) srebra z dodatkiem wodnego roztworu amoniaku.

Nie zaobserwowano objawów reakcji w probówce, do której dodano roztwór z naczynia C.

a) Uzupełnij schemat drugiego doświadczenia, wpisując nazwę użytego odczynnika wybranego z podanej powyżej listy.

Schemat doświadczenia roztwór z naczynia A roztwór z naczynia C

Zadanie 36 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

b) Podaj nazwę substancji, której wodny roztwór znajdował się w naczyniu A, oraz nazwę substancji, której wodny roztwór znajdował się w naczyniu C.

Naczynie A: …

Naczynie C: …

c) Napisz, jakie obserwacje potwierdzą, że w probówce I zmieszano wodny roztwór substancji znajdującej się w naczyniu A z wybranym odczynnikiem. Wypełnij poniższą tabelę.

Barwa zawartości probówki I

przed zmieszaniem reagentów

po zmieszaniu reagentów

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz odczynnik odróżniający aldozę od ketozy w warunkach tego doświadczenia.

Podpowiedź 2

Woda bromowa z NaHCO3 reaguje z glukozą, a nie daje opisanych objawów z fruktozą. Pozostałe odczynniki działają w środowisku zasadowym.

Podpowiedź 3

Przypisz A glukozę, C fruktozę i wybierz wodę bromową z NaHCO3. W A opisz przejście z barwy bromu do bezbarwnego roztworu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Część a)

Schemat doświadczenia: roztwór z naczynia A roztwór z naczynia C

Odpowiedź CKE 36 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Odczynnik:

woda bromowa z dodatkiem wodnego

roztworu wodorowęglanu sodu

Część b)

Naczynie A: glukoza

Naczynie C: fruktoza

Część c)

Barwa zawartości probówki I

przed zmieszaniem reagentów

po zmieszaniu reagentów

pomarańczowa lub brunatna, lub żółta

brak barwy lub bezbarwna

Zasady oceniania

Część a)

1 pkt – poprawny wybór odczynnika i uzupełnienie schematu doświadczenia

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część b)

1 pkt – poprawna identyfikacja i podanie nazw substancji przy poprawnym wyborze

odczynnika w części a) zadania

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część c)

1 pkt – poprawny opis zmian, które zaobserwowano, przy poprawnym wyborze odczynnika

w części a) zadania i przy poprawnym przyporządkowaniu substancji w części b)

zadania

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Pozostałe próbki trzeba rozróżnić odczynnikiem, który nie daje jednakowej reakcji z glukozą i fruktozą. Woda bromowa z dodatkiem NaHCO3 utlenia glukozę, natomiast w tych warunkach nie daje widocznej reakcji z fruktozą. Brak zmian w C wskazuje więc fruktozę, a A zawiera glukozę.

W probówce A znika zabarwienie bromu: początkowo zawartość jest żółta, pomarańczowa lub brunatna, a po reakcji bezbarwna. Odczynnik Trommera i amoniakalny roztwór srebra nie spełniają celu, ponieważ obydwa cukry dają w ich zasadowym środowisku dodatnie próby. Kluczowe są zatem warunki działania odczynnika.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Część a)

Schemat doświadczenia: roztwór z naczynia A roztwór z naczynia C

Odpowiedź CKE 36 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Odczynnik:

woda bromowa z dodatkiem wodnego

roztworu wodorowęglanu sodu

Część b)

Naczynie A: glukoza

Naczynie C: fruktoza

Część c)

Barwa zawartości probówki I

przed zmieszaniem reagentów

po zmieszaniu reagentów

pomarańczowa lub brunatna, lub żółta

brak barwy lub bezbarwna

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_00_przykladowy_36

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania