W tabeli przedstawiono wzory metanu i chlorometanu oraz wartości ich rozpuszczalności
w wodzie w temperaturze 20 °C i pod ciśnieniem 1013 hPa.
Nazwa | Wzór cząsteczki | Rozpuszczalność w wodzie, mg/100 g wody |
|---|---|---|
metan | 2,3 | |
chlorometan | 920,0 |
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2003.
Mieszaninę metanu i chlorometanu w temperaturze 20 °C i pod ciśnieniem 1013 hPa
przepuszczono w obiegu zamkniętym przez płuczkę napełnioną wodą o objętości 1,0 dm3
aż do nasycenia wody gazami. Mieszanina gazów po przejściu przez płuczkę zawierała 24,0 g
metanu i 41,3 g chlorometanu.
Oblicz stosunek objętościowy metanu do chlorometanu w mieszaninie gazów, którą wprowadzono do płuczki z wodą.
Obliczenia
Uwaga redakcyjna. Rozwiązanie CKE wykorzystuje uproszczony model rozpuszczania gazów. Opis równowagi rzeczywistej mieszaniny wymaga uwzględnienia ciśnień cząstkowych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Do mas gazów po przejściu przez płuczkę dodaj ilości, które rozpuściły się w wodzie.
Podpowiedź 2
W modelu CKE przelicz podane rozpuszczalności na gramy w 1000 g wody i oblicz początkowe liczby moli gazów.
Podpowiedź 3
Stosunek molowy, a więc i objętościowy, w modelu CKE wynosi około 1,50:1,00. W fizycznym opisie mieszaniny potrzebne byłyby ciśnienia cząstkowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Obliczenie masy metanu i chlorometanu, które rozpuściły się w wodzie na podstawie
odczytanych wartości rozpuszczalności:
100 g wody – 0,0023 g metanu i 0,92 g chlorometanu
1000 g wody – 0,023 g metanu i 9,2 g chlorometanu
Obliczenie początkowej masy metanu (x1) i początkowej masy chlorometanu (x2):
x1 = 24,0 + 0,023 = 24,023 g …

Zasady oceniania
2 pkt – poprawna metoda obliczenia stosunku objętości gazów, wykonanie obliczeń
i podanie wyniku
1 pkt – poprawna metoda obliczenia stosunku objętości gazów i popełnienie błędów
rachunkowych
0 pkt – błędna metoda obliczenia lub brak rozwiązania
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Początkowa mieszanina zawierała zarówno gazy pozostałe po płuczce, jak i ilości rozpuszczone w wodzie. Przyjmujemy 1,0 dm3 wody jako 1000 g. Rozpuściło się więc 23 mg, czyli 0,023 g metanu, oraz 9200 mg, czyli 9,2 g chlorometanu.
Początkowe masy wynosiły odpowiednio 24,023 g i 50,5 g. Po podzieleniu przez masy molowe 16 i 50,5 g/mol otrzymujemy około 1,50 oraz 1,00 mol. Dla gazów w tych samych warunkach stosunek objętości jest równy molowemu, zatem wynosi około 1,5:1. Nie porównujemy bezpośrednio mas gazów.
Uwaga redakcyjna. Dodanie 0,023 g CH₄ i 9,2 g CH₃Cl odtwarza model obliczeniowy klucza CKE. W rzeczywistej mieszaninie gazów równowagowe ilości rozpuszczonych składników zależą od ich ciśnień cząstkowych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Obliczenie masy metanu i chlorometanu, które rozpuściły się w wodzie na podstawie
odczytanych wartości rozpuszczalności:
100 g wody – 0,0023 g metanu i 0,92 g chlorometanu
1000 g wody – 0,023 g metanu i 9,2 g chlorometanu
Obliczenie początkowej masy metanu (x1) i początkowej masy chlorometanu (x2):
x1 = 24,0 + 0,023 = 24,023 g …
