Zadanie 31 — przykladowy 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Kwas jabłkowy należy do dwufunkcyjnych pochodnych węglowodorów, a jego cząsteczki są

chiralne.

a) Uzupełnij poniższy schemat, tak aby powstały wzory enancjomerów kwasu jabłkowego.

Zadanie 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

… Enancjomer D … Enancjomer L

b) Napisz, w jakim stosunku molowym zachodzi rekcja całkowitego zobojętnienia kwasu jabłkowego roztworem wodorotlenku sodu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do budowy cząsteczek tego kwasu.

Stosunek molowy kwasu jabłkowego do wodorotlenku sodu … : …

Uzasadnienie:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wskaż atom węgla o czterech różnych podstawnikach i utwórz jego lustrzane odbicie.

Podpowiedź 2

Zachowaj pionowe podstawniki z szablonu, a zamień miejscami H i grupę hydroksylową. W części b policz grupy karboksylowe.

Podpowiedź 3

W podanym układzie D ma grupę hydroksylową po prawej, a L po lewej. Do zobojętnienia dwóch grup karboksylowych potrzeba 2 mol NaOH na 1 mol kwasu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Część a)

Odpowiedź CKE 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

… Enancjomer D … Enancjomer L

Część b)

Stosunek molowy: n kwasu jabłkowego : n NaOH = 1 : 2

Uzasadnienie:

W cząsteczce kwasu znajdują się dwie grupy karboksylowe, które mogą reagować

z roztworem wodorotlenku sodu, a grupa hydroksylowa takiej reakcji nie ulega.

Zasady oceniania

Część a)

1 pkt – poprawny uzupełnienie obu schematów

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część b)

1 pkt. – poprawne określenie stosunku molowego i poprawne uzasadnienie

0 pkt – – poprawne określenie stosunku molowego i błędne uzasadnienie

– błędne określenie stosunku molowego i błędne uzasadnienie

– inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Chiralność kwasu jabłkowego wynika z obecności atomu węgla połączonego z czterema różnymi podstawnikami. W projekcji Fischera enancjomery otrzymujemy, zamieniając miejscami wodór i grupę hydroksylową przy tym atomie, z zachowaniem pionowego szkieletu podanego w schemacie. W przykładzie CKE dla formy D grupa hydroksylowa jest po prawej, a dla L po lewej.

Całkowite zobojętnienie wymaga dwóch moli NaOH na mol kwasu, ponieważ cząsteczka ma dwie grupy karboksylowe. Alkoholowa grupa hydroksylowa nie zużywa dodatkowego NaOH w tej reakcji wodnej. Nie liczymy więc wszystkich grup zawierających wodór jako równoważnych kwasowo.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Część a)

Odpowiedź CKE 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

… Enancjomer D … Enancjomer L

Część b)

Stosunek molowy: n kwasu jabłkowego : n NaOH = 1 : 2

Uzasadnienie:

W cząsteczce kwasu znajdują się dwie grupy karboksylowe, które mogą reagować

z roztworem wodorotlenku sodu, a grupa hydroksylowa takiej reakcji nie ulega.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_00_przykladowy_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania