Oblicz pH wodnego roztworu kwasu fluorowodorowego HF, wiedząc, że stopień dysocjacji kwasu w tym roztworze wynosi 3,0%. Wynik podaj z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.
Obliczenia
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sam stopień dysocjacji nie jest stężeniem. Powiąż go ze stałą dysocjacji HF i stężeniem początkowym.
Podpowiedź 2
W metodzie klucza użyj Kₐ ≈ α2c0 oraz α = 0,030. Następnie oblicz stężenie H+ jako αc0.
Podpowiedź 3
Dla Kₐ = 6,3 · 10−4 otrzymasz w przybliżeniu [H+] = 0,021 mol/dm3. Oblicz −log[H+]; metoda przybliżona CKE daje pH 1,68.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Obliczenie stężenia jonów wodorowych w roztworze HF:

pH = –log 0,21 ·10 −1 ⇒ pH = –log10−1 + (–log 0,21) ⇒ pH = 1 – (– 0,678)
pH = 1,68
Zasady oceniania
2 pkt – poprawna metoda obliczenia pH roztworu, wykonanie obliczeń i podanie wyniku
z właściwą dokładnością
1 pkt – poprawna metoda obliczenia i popełnienie błędów rachunkowych lub podanie
wyniku z błędną dokładnością
0 pkt – błędna metoda obliczenia lub brak rozwiązania
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Stopień dysocjacji 3,0% zapisujemy jako α = 0,030, a nie 3. Z prawa rozcieńczeń dla słabego kwasu otrzymujemy w przybliżeniu Kₐ = α2c0. Przy wartości Kₐ = 6,3 · 10−4, użytej w kluczu, stężenie początkowe wynosi około 0,70 mol/dm3.
Stężenie jonów wodorowych to αc0 = 0,021 mol/dm3, a pH ≈ 1,68. Jest to metoda przybliżona zastosowana przez CKE. Z pełnej zależności Kₐ = α2c0/(1−α) otrzymalibyśmy pH około 1,69. Rozróżnienie tych wyników pokazuje skutek pominięcia czynnika 1−α.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Obliczenie stężenia jonów wodorowych w roztworze HF:

pH = –log 0,21 ·10 −1 ⇒ pH = –log10−1 + (–log 0,21) ⇒ pH = 1 – (– 0,678)
pH = 1,68