Zadanie 10 — przykladowy 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Uzupełnij poniższą tabelę, wpisując wartości stałej dysocjacji kwasów beztlenowych wybranych niemetali 16. i 17. grupy układu okresowego.

Wskaż czynnik (elektroujemność albo wielkość promienia atomu połączonego z atomem wodoru), który decyduje o mocy kwasów beztlenowych pierwiastków należących do tej samej grupy i kwasów beztlenowych pierwiastków należących do tego samego okresu.

Oceń wpływ wybranego czynnika na moc kwasu.

Symbol

pierwiastka

Promień

atomu,

pm

Wzór

kwasu

Stała

dysocjacji

Ka1

Symbol

pierwiastka

Promień

atomu,

pm

Wzór

kwasu

Stała

dysocjacji

Ka

    

F

58

HF

 

S

104

H2S

 

Cl

99

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 6. 

Se

117

H2Se

 

Br

114

HBr

 

Te

137

H2Te

 

I

133

HI

 

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych

w tej samej grupie:

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych

w tym samym okresie:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W tabeli odróżnij stałą pierwszej dysocjacji kwasów dwuprotonowych od stałej kwasów jednoprotonowych.

Podpowiedź 2

Większa wartość Kₐ oznacza mocniejszy kwas. Porównaj osobno pierwiastki z tej samej grupy i z tego samego okresu.

Podpowiedź 3

Dla grupy wskaż wzrost mocy wraz ze wzrostem promienia, a dla okresu wzrost mocy wraz ze wzrostem elektroujemności. Nie zamieniaj tych czynników miejscami.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Poprawne uzupełnienie tabeli

Odpowiedź CKE 10 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych

w tej samej grupie:

Promień atomu. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem promienia atomu

połączonego z atomem wodoru.

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych

w tym samym okresie:

Elektroujemność. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem elektroujemności

atomu połączonego z atomem wodoru.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli, poprawne wskazanie i określenie wpływu wybranego

czynnika na moc kwasów w obu przypadkach

1 pkt – – poprawne uzupełnienie tabeli, poprawne wskazanie i określenie wpływu

wybranego czynnika na moc kwasów w jednym przypadku

– błędne uzupełnienie tabeli lub brak uzupełnienia i poprawne wskazanie

i określenie wpływu wybranego czynnika na moc kwasów w obu przypadkach

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Wartości stałych trzeba odczytać dla właściwego kwasu: dla H2S, H2Se i H2Te jest to pierwszy etap dysocjacji. Większa stała oznacza mocniejszy kwas. W tej samej grupie, w dół układu okresowego, rośnie promień atomu związanego z wodorem, a wiązanie z wodorem staje się słabsze; moc omawianych kwasów wzrasta.

W obrębie tego samego okresu decyduje natomiast wzrost elektroujemności niemetalu, który sprzyja oddaniu protonu. Nie należy przenosić reguły elektroujemności bezpośrednio na porównanie w grupie. Tabelę uzupełniamy wartościami z danych, a oba trendy uzasadniamy oddzielnie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Poprawne uzupełnienie tabeli

Odpowiedź CKE 10 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych

w tej samej grupie:

Promień atomu. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem promienia atomu

połączonego z atomem wodoru.

Wybrany czynnik i jego wpływ na moc kwasów beztlenowych pierwiastków położonych

w tym samym okresie:

Elektroujemność. Moc kwasów beztlenowych wzrasta ze wzrostem elektroujemności

atomu połączonego z atomem wodoru.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_00_przykladowy_10

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania