Jedną z reakcji, której ulega etyn (acetylen), jest addycja kwasu octowego (etanowego).
Przebiega ona zgodnie z równaniem:

Produktem reakcji jest octan winylu. Octan winylu poddany polimeryzacji daje poli(octan
winylu), który znajduje wielostronne zastosowanie w produkcji klejów, mas szpachlowych,
pokryć podłogowych oraz powłok malarskich (farb lateksowych).
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
a) Uzupełnij poniższe zdanie. Podkreśl w każdym nawiasie poprawną liczbę wiązań.
W cząsteczce octanu winylu jest ( 9 / 10 / 11 ) wiązań typu σ i ( 1 / 2 / 3 ) typu π.
b) Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch różnych fragmentów tego polimeru, złożonych z dwóch monomerów.
Wzór I | Wzór II |
|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz osobno połączenia między atomami i dodatkowe wiązania π. Nie pomijaj wiązań z wodorem.
Podpowiedź 2
W monomerze są dwa wiązania podwójne. Polimeryzacji ulega fragment winylowy, a grupa estrowa pozostaje przy łańcuchu.
Podpowiedź 3
W części a otrzymasz 11 wiązań σ i 2 wiązania π. W części b narysuj dwa różne sposoby połączenia dwóch jednostek, porównując położenie podstawników z grafiką odpowiedzi.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Część a)

Część b)
Wzór I | Wzór II |
|---|---|
![]() | ![]() |
Zasady oceniania
Część a)
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Część b)
1 pkt – zapisanie dwóch poprawnych wzorów półstrukturalnych
0 pkt – zapisanie jednego poprawnego wzoru lub błędne wzory, lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wiązanie pojedyncze jest wiązaniem σ, a każde podwójne zawiera jedno σ i jedno π. W octanie winylu występują dwa wiązania podwójne, dlatego są dwa wiązania π; po uwzględnieniu wszystkich połączeń, także z wodorem, otrzymujemy jedenaście σ.
Podczas polimeryzacji otwiera się wiązanie podwójne fragmentu winylowego, natomiast grupa estrowa pozostaje podstawnikiem. Dwa monomery można połączyć różnie względem położenia podstawników. Trzeba narysować dwa rzeczywiście odmienne fragmenty z czterema atomami węgla w szkielecie łańcucha, pozostawiając na końcach wiązania do jego dalszego ciągu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Część a)

Część b)
Wzór I | Wzór II |
|---|---|
![]() | ![]() |

