Źródło
Informacja do zadań 16–17.
Ciekły amoniak należy do rozpuszczalników protonowych zdolnych do przyłączania protonu.
Do rozpuszczalników protonowych można stosować definicję kwasu i zasady Brønsteda.
Pod względem chemicznym ciekły amoniak wykazuje wiele analogii do wody. Ulega więc
autodysocjacji, którą opisuje równanie:
Podczas autodysocjacji ciekłego amoniaku powstaje kwas słabszy od kwasu octowego
i mocna zasada. Iloczyn stężeń jonów powstających w wyniku autodysocjacji ciekłego
amoniaku jest w temperaturze 223 K wielkością stałą i wynosi 10−30.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Napisz, zgodnie z teorią Brønsteda, równanie dysocjacji kwasu octowego w ciekłym amoniaku.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zidentyfikuj dawcę i biorcę protonu zgodnie z teorią Brønsteda.
Podpowiedź 2
Po oddaniu protonu kwas octowy tworzy anion octanowy. Cząsteczka amoniaku po przyjęciu protonu tworzy jon amonowy.
Podpowiedź 3
Umieść po lewej stronie kwas octowy i amoniak, a po prawej anion octanowy i jon amonowy. Sprawdź bilans atomów wodoru oraz ładunku.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji
0 pkt – błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne) lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dysocjacja kwasu w rozpuszczalniku protonowym polega na przekazaniu protonu cząsteczce tego rozpuszczalnika. Kwas octowy jest dawcą protonu, a ciekły amoniak jego biorcą. Produktami są więc anion octanowy i jon amonowy.
Nie zapisujemy jonu hydroniowego, ponieważ rozpuszczalnikiem nie jest tutaj woda. Z informacji wynika ponadto, że kwas octowy jest mocniejszy od jonu amonowego, zatem przeniesienie protonu na amoniak jest korzystne. Na końcu trzeba sprawdzić zachowanie liczby atomów i sumarycznego ładunku: para jonów ma łącznie ładunek zerowy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
