Źródło
Informacja do zadań 16–17.
Ciekły amoniak należy do rozpuszczalników protonowych zdolnych do przyłączania protonu.
Do rozpuszczalników protonowych można stosować definicję kwasu i zasady Brønsteda.
Pod względem chemicznym ciekły amoniak wykazuje wiele analogii do wody. Ulega więc
autodysocjacji, którą opisuje równanie:
Podczas autodysocjacji ciekłego amoniaku powstaje kwas słabszy od kwasu octowego
i mocna zasada. Iloczyn stężeń jonów powstających w wyniku autodysocjacji ciekłego
amoniaku jest w temperaturze 223 K wielkością stałą i wynosi 10−30.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
a) Napisz, jaką funkcję (kwasu czy zasady Brønsteda) pełni w ciekłym amoniaku jon
NH 4+ , a jaką – jon NH 2−.
Jon NH 4 + pełni funkcję … Jon NH 2 − pełni funkcję …
b) W ciekłym amoniaku rozpuszczono pewną substancję. Podaj, jakie jest stężenie molowe jonów NH 2− w powstałym roztworze w temperaturze 223 K, jeżeli stężenie jonów NH 4+ w tym roztworze wynosi 10−19 mol · dm−3.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Nie ograniczaj definicji kwasu i zasady do wody. Sprawdź, który jon oddaje proton, a który go przyjmuje.
Podpowiedź 2
W części b zastosuj iloczyn stężeń jonów amonowych i amidkowych równy 10−30.
Podpowiedź 3
Jon amonowy jest kwasem, a amidkowy zasadą. Szukane stężenie oblicz jako 10−30/10−19 i podaj jednostkę mol/dm3.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Część a)
Jon NH 4 + pełni funkcję kwasu.
Jon NH 2 − pełni funkcję zasady.
Część b)
cNH −2 = 10−11 mol · dm−3
Zasady oceniania
Część a)
1 pkt – poprawne określenie funkcji, jaką pełnią jony NH 4 + i NH 2 −
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Część b)
1 pkt – poprawne określenie stężenia jonów NH 2 − i podanie wartości z poprawną jednostką
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W teorii Brønsteda kwas oddaje proton, a zasada go przyjmuje; definicja ta działa również poza roztworami wodnymi. Jon amonowy może oddać proton i utworzyć amoniak, dlatego pełni funkcję kwasu. Jon amidkowy może przyjąć proton, tworząc amoniak, dlatego jest zasadą.
W drugiej części korzystamy z podanego iloczynu stężeń jonów w ciekłym amoniaku: 10−30. Stężenie jonów amidkowych otrzymujemy przez podzielenie tej wartości przez 10−19, co daje 10−11 mol/dm3. Nie wolno zastępować podanej stałej iloczynem jonowym wody.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Część a)
Jon NH 4 + pełni funkcję kwasu.
Jon NH 2 − pełni funkcję zasady.
Część b)
cNH −2 = 10−11 mol · dm−3