Zadanie 16 — grudzień 2014 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 16–17.

Ciekły amoniak należy do rozpuszczalników protonowych zdolnych do przyłączania protonu.

Do rozpuszczalników protonowych można stosować definicję kwasu i zasady Brønsteda.

Pod względem chemicznym ciekły amoniak wykazuje wiele analogii do wody. Ulega więc

autodysocjacji, którą opisuje równanie:

2NH3 ⇌ NH 4 + + NH 2 −

Podczas autodysocjacji ciekłego amoniaku powstaje kwas słabszy od kwasu octowego

i mocna zasada. Iloczyn stężeń jonów powstających w wyniku autodysocjacji ciekłego

amoniaku jest w temperaturze 223 K wielkością stałą i wynosi 10−30.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

a) Napisz, jaką funkcję (kwasu czy zasady Brønsteda) pełni w ciekłym amoniaku jon

NH 4+ , a jaką – jon NH 2−.

Jon NH 4 + pełni funkcję … Jon NH 2 − pełni funkcję …

b) W ciekłym amoniaku rozpuszczono pewną substancję. Podaj, jakie jest stężenie molowe jonów NH 2− w powstałym roztworze w temperaturze 223 K, jeżeli stężenie jonów NH 4+ w tym roztworze wynosi 10−19 mol · dm−3.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Nie ograniczaj definicji kwasu i zasady do wody. Sprawdź, który jon oddaje proton, a który go przyjmuje.

Podpowiedź 2

W części b zastosuj iloczyn stężeń jonów amonowych i amidkowych równy 10−30.

Podpowiedź 3

Jon amonowy jest kwasem, a amidkowy zasadą. Szukane stężenie oblicz jako 10−30/10−19 i podaj jednostkę mol/dm3.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Część a)

Jon NH 4 + pełni funkcję kwasu.

Jon NH 2 − pełni funkcję zasady.

Część b)

cNH −2 = 10−11 mol · dm−3

Zasady oceniania

Część a)

1 pkt – poprawne określenie funkcji, jaką pełnią jony NH 4 + i NH 2 −

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część b)

1 pkt – poprawne określenie stężenia jonów NH 2 − i podanie wartości z poprawną jednostką

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W teorii Brønsteda kwas oddaje proton, a zasada go przyjmuje; definicja ta działa również poza roztworami wodnymi. Jon amonowy może oddać proton i utworzyć amoniak, dlatego pełni funkcję kwasu. Jon amidkowy może przyjąć proton, tworząc amoniak, dlatego jest zasadą.

W drugiej części korzystamy z podanego iloczynu stężeń jonów w ciekłym amoniaku: 10−30. Stężenie jonów amidkowych otrzymujemy przez podzielenie tej wartości przez 10−19, co daje 10−11 mol/dm3. Nie wolno zastępować podanej stałej iloczynem jonowym wody.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Część a)

Jon NH 4 + pełni funkcję kwasu.

Jon NH 2 − pełni funkcję zasady.

Część b)

cNH −2 = 10−11 mol · dm−3

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2014_12_probny_16

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania