Zadanie 13 — grudzień 2014 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

W temperaturze T do probówki z wodą i probówki z roztworem kwasu octowego (etanowego)

dodano próbki stałego octanu sodu (etanianu sodu) o jednakowej masie. Zawartość probówek

mieszano aż do rozpuszczenia soli.

Oceń, jak zmieni się (wzrośnie czy zmaleje) pH roztworu w każdej z probówek po dodaniu octanu sodu (etanianu sodu). Odpowiedź uzasadnij, pisząc słowne wyjaśnienie lub zapisując w formie jonowej skróconej odpowiednie równania reakcji.

Ocena i wyjaśnienie słowne lub zapis równania reakcji

Probówka z wodą:

Probówka z roztworem kwasu octowego (etanowego):

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal, czy anion słabego kwasu może przyjmować proton. Kation sodu nie odpowiada tutaj za zmianę pH.

Podpowiedź 2

W wodzie rozważ hydrolizę anionu octanowego. W roztworze kwasu zastosuj efekt wspólnego jonu.

Podpowiedź 3

W pierwszej probówce powstają jony OH−, a w drugiej maleje stężenie H+ wskutek ograniczenia dysocjacji kwasu. W obu przypadkach wskaż wzrost pH i dopisz właściwe uzasadnienie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 13 — oryginalny fragment CKE, s.10

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne określenie zmiany pH w obu probówkach i poprawne wyjaśnienie słowne

lub poprawny zapis dwóch równań reakcji

1 pkt – poprawne określenie zmiany pH w jednej probówce i poprawne wyjaśnienie słowne

lub poprawny zapis równania reakcji

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Octan sodu dostarcza jonów octanowych, które są zasadą sprzężoną ze słabym kwasem octowym. W wodzie przyjmują proton od cząsteczki wody, a powstające jony wodorotlenkowe zwiększają pH. W roztworze kwasu octowego dodanie jego anionów przesuwa równowagę dysocjacji w stronę niezdysocjowanego kwasu.

Stężenie jonów wodorowych maleje, więc również tutaj pH wzrasta. Wzrost pH nie oznacza jednak automatycznie odczynu zasadowego: roztwór kwasu z dodatkiem jego soli może nadal mieć odczyn kwasowy. Należy uzasadnić zmianę osobno dla obu probówek.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 13 — oryginalny fragment CKE, s.10
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2014_12_probny_13

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania