Źródło
Informacja do zadań 3–4.

Uzupełnij poniższe zdania. Wpisz, jaką funkcję pełnią atomy danego pierwiastka w reakcjach I i II. Określ, czy oddają, czy przyjmują elektrony, oraz podaj nazwę procesu, któremu ulegają.
1. W reakcji I chlor w KClO3 pełni wyłącznie funkcję … ,
ponieważ elektrony i ulega procesowi
2. W reakcji I tlen w KClO3 pełni wyłącznie funkcję … ,
ponieważ elektrony i ulega procesowi
3. W reakcji II chlor w KClO3 pełni funkcję … ,
ponieważ … elektrony i ulega procesowi
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj stopnie utlenienia przed reakcją i po niej.
Podpowiedź 2
Zmniejszenie stopnia oznacza przyjęcie elektronów.
Podpowiedź 3
W reakcji II sprawdź, czy atomy chloru zmieniają stopień w jednym, czy w dwóch kierunkach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. W reakcji I chlor w KClO3 pełni wyłącznie funkcję utleniacza, ponieważ przyjmuje
elektrony i ulega procesowi redukcji …
2. W reakcji I tlen w KClO3 pełni wyłącznie funkcję reduktora, ponieważ oddaje elektrony
i ulega procesowi utleniania …
3. W reakcji II chlor w KClO3 pełni funkcję utleniacza i reduktora, ponieważ przyjmuje
oraz oddaje elektrony i ulega procesowi utleniania i redukcji lub dysproporcjonowania.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech zdań
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań
0 pkt – poprawne uzupełnienie jednego zdania lub błędne uzupełnienie zdań, lub brak
odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Utleniacz przyjmuje elektrony i sam ulega redukcji; reduktor oddaje elektrony i sam się utlenia. W reakcji I chlor przechodzi z +V do −I, więc przyjmuje elektrony i pełni funkcję utleniacza. Tlen przechodzi z −II do 0, oddaje elektrony i jest reduktorem.
W reakcji II część chloru obniża stopień utlenienia, a część go podwyższa. Ten sam pierwiastek pełni więc równocześnie obie funkcje, co nazywamy dysproporcjonowaniem. Nazwa funkcji i nazwa procesu opisują różne perspektywy: utleniacz nie ulega utlenianiu, lecz powoduje utlenienie innego uczestnika. Warto zawsze najpierw narysować zmianę stopnia utlenienia, a dopiero potem nazwać rolę.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. W reakcji I chlor w KClO3 pełni wyłącznie funkcję utleniacza, ponieważ przyjmuje
elektrony i ulega procesowi redukcji …
2. W reakcji I tlen w KClO3 pełni wyłącznie funkcję reduktora, ponieważ oddaje elektrony
i ulega procesowi utleniania …
3. W reakcji II chlor w KClO3 pełni funkcję utleniacza i reduktora, ponieważ przyjmuje
oraz oddaje elektrony i ulega procesowi utleniania i redukcji lub dysproporcjonowania.