Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 12 · maj 2026 · Formuła 2023
Ryby chrzęstnoszkieletowe gromadzą we krwi duże ilości mocznika, którego całkowite stężenie osmotyczne we krwi jest równe stężeniu wody morskiej albo nawet je przekracza. Oprócz mocznika, ważnym składnikiem krwi ryb chrzęstnoszkieletowych jest tlenek trimetyloaminy (TMAO). Poniżej przedstawiono wyniki symulacji komputerowych wpływu wysokiej temperatury, mocznika o wysokim stężeniu (8 mol ∙ dm−3) oraz TMAO o dwóch różnych stężeniach (1 mol ∙ dm−3, 4 mol ∙ dm−3) na strukturę przestrzenną białka – inhibitora chymotrypsyny 2 (CI2).
Obecność TMAO potwierdzono także w tkance mięśniowej wielu ryb kostno- i chrzęstnoszkieletowych. Przypuszcza się, że ten związek w mięśniach stabilizuje strukturę białek w warunkach wysokiego ciśnienia hydrostatycznego. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki pomiaru zawartości TMAO w tkance mięśniowej ryb morskich żyjących na różnych głębokościach, uzyskane przez różne zespoły badawcze.
Na podstawie: B.J. Bennion i V. Daggett, Counteraction […], „PNAS” 101(17), 2004; H. Laurent i in., The Ability of Trimethylamine N-oxide […], „Communications Chemistry” 5(116), 2022.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących osmoregulacji ryb chrzęstnoszkieletowych. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Dzięki gromadzeniu się mocznika we krwi płyny ustrojowe tych ryb są w przybliżeniu izotoniczne względem wody morskiej. | |
| Dzięki gromadzeniu się mocznika we krwi te ryby nie są narażone na nadmierny osmotyczny odpływ wody. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj łączne stężenie substancji osmotycznie czynnych we krwi i w wodzie morskiej.
Podpowiedź 2
Woda przemieszcza się osmotycznie zgodnie z różnicą potencjałów wody między roztworami.
Podpowiedź 3
Zastanów się, jak zbliżenie stężeń zmienia skłonność do odpływu wody z ciała ryby.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
PP
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
P i P. Mocznik zwiększa stężenie osmotyczne płynów ustrojowych do poziomu zbliżonego do wody morskiej. W rezultacie maleje gradient powodujący osmotyczny odpływ wody z organizmu. Nie oznacza to braku wymiany wody ani braku osmoregulacji, lecz ograniczenie jej nadmiernej utraty w hipertonicznym otoczeniu.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 12.4 — w podstawie programowej. Osmoregulacja ryb morskich dzięki gromadzeniu mocznika.
- PR:XI.2.4.a — wykazuje konieczność regulacji osmotycznej u zwierząt żyjących w różnych środowiskach,
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 12.4
W podstawie programowej
Osmoregulacja ryb morskich dzięki gromadzeniu mocznika.
- PR:XI.2.4.a — wykazuje konieczność regulacji osmotycznej u zwierząt żyjących w różnych środowiskach,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z12-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.4.a
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Wydalanie i osmoregulacja
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych