Zadanie 15 — czerwiec 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt

Śnieżyca duża (Anser caerulescens) to gatunek ptaka gnieżdżącego się kolonijnie w północnej części Kanady. Okres składania jaj trwa około dwóch tygodni i odbywa się wczesnym latem. Ponieważ presja ze strony drapieżników rozkłada się na całą kolonię lęgową śnieżyc, równoczesne składanie i wysiadywanie jaj zwiększa szansę na uchronienie lęgów przed drapieżnikami, takimi jak lisy. Dzieje się tak, ponieważ lęgi pojawiają się niemal równocześnie w ilości przekraczającej możliwości drapieżnika. Śnieżyce, które składają jaja w czasie, gdy robi to większość osobników, mają większą szansę na wyprowadzenie lęgów. Prawdopodobieństwo przeżycia lęgów pojawiających się nieco wcześniej lub nieco później jest znacznie mniejsze.

Na poniższym wykresie przedstawiono względną wartość przystosowawczą wyrażoną średnią liczbą podlotów, czyli młodych opuszczających gniazdo. Względny dzień wylęgu piskląt jest określony jako liczba dni upływających od dnia najliczniejszego wylęgu w kolonii.

Wykres związku terminu lęgu śnieżyc z sukcesem rozrodczym i presją drapieżników.

Na podstawie: C.J. Krebs, Ecology: Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.

Opisany powyżej rodzaj doboru naturalnego wpływający na moment składania jaj przez śnieżyce to dobór

A.stabilizujący,który polega na1.eliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu odbiegającym od czasu, kiedy robi to większość osobników.
B.rozrywający,2.eliminowaniu fenotypów o względnym dniu wylęgu przypadającym na czas, kiedy robi to większość osobników.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 15; strona PDF 30
Zadanie 15 · strona PDF 30
Wybierz odpowiedź
Wybierz drugą część odpowiedzi

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Największą wartość przystosowawczą osiągają osobniki o terminie lęgu zbliżonym do najczęstszego. Porównaj to z sytuacją, w której przewagę miałyby oba skrajne terminy.

Podpowiedź 2

W opisanej kolonii lęgi bardzo wczesne i późne są silniej narażone na drapieżnictwo. Presja selekcyjna działa więc przeciw odchyleniom od korzystnego terminu pośredniego.

Podpowiedź 3

Wybierz nazwę doboru i opis eliminowanych fenotypów. Dobór rozrywający premiowałby skrajności kosztem wartości pośredniej, czego przedstawiony przykład nie pokazuje.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

A1

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 30
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 30

Zasady oceniania

1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Poprawna odpowiedź to A1 — dobór stabilizujący. Największy sukces rozrodczy mają śnieżyce, których lęgi pojawiają się blisko najczęstszego terminu. Lęgi wcześniejsze i późniejsze są skuteczniej niszczone przez drapieżniki, więc selekcja działa przeciw skrajnym wartościom cechy.

Dobór rozrywający, wskazany w B, oznaczałby przewagę skrajnych fenotypów i gorsze przystosowanie fenotypu pośredniego. Taki opis zawiera wariant 2, ale nie pasuje on do materiału. Decydujące jest porównanie sukcesu rozrodczego przy różnych terminach, a nie samo występowanie drapieżnika.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

Polecenie 15 — w podstawie programowej. Rozpoznanie doboru stabilizującego i jego mechanizmu.

  • PR:XVI.4 — wyjaśnia mechanizm działania doboru naturalnego i przedstawia jego rodzaje (stabilizujący, kierunkowy i różnicujący);
Sprawdź kompletność rozwiązania

1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 15

W podstawie programowej

Rozpoznanie doboru stabilizującego i jego mechanizmu.

  • PR:XVI.4 — wyjaśnia mechanizm działania doboru naturalnego i przedstawia jego rodzaje (stabilizujący, kierunkowy i różnicujący);

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z15

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XVI.4

Działy: Ewolucja

Organizmy: zwierzęta

Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia | Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania