Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 13 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Jednym z warunków zachodzenia translacji w komórce jest synteza aminoacylo-tRNA
(AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od
enzymów – syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów
z odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku
hydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu
komórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy
tRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym
i antykodonowym.
Na rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA
(strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).
wiązanie
aminokwas
bogate
H
H
H
w energię
O
O
O
H2N
C
C
H2N
C
C
H2N
C
C
tRNA
OH
O
O
CH2
CH2
CH2
C
C
C
N CH
N CH
N CH
H
H
H
AMP
ATP
+ 2Pi
A
B
3′
5′
syntetaza
antykodon
aminoacylo-tRNA
kodon
mRNA
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
(AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od
enzymów – syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów
z odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku
hydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu
komórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy
tRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym
i antykodonowym.
Na rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA
(strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).
wiązanie
aminokwas
bogate
H
H
H
w energię
O
O
O
H2N
C
C
H2N
C
C
H2N
C
C
tRNA
OH
O
O
CH2
CH2
CH2
C
C
C
N CH
N CH
N CH
H
H
H
AMP
ATP
+ 2Pi
A
B
3′
5′
syntetaza
antykodon
aminoacylo-tRNA
kodon
mRNA
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
13.2.
Na podstawie rysunku wymień wszystkie substraty i produkty reakcji syntezy
0–1–2
AA-tRNA.
Substraty: ...............................................................................................................................
................................................................................................................................................
Produkty: ................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Na podstawie rysunku wymień wszystkie substraty i produkty reakcji syntezy
0–1–2
AA-tRNA.
Substraty: ...............................................................................................................................
................................................................................................................................................
Produkty: ................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wymienienie wszystkich substratów i wszystkich produktów reakcji syntezy
AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.
1 pkt – poprawne wymienienie tylko wszystkich substratów albo tylko wszystkich produktów
reakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Substraty:
aminokwas / tryptofan
tRNA
ATP
Produkty:
AA-tRNA / Trp-tRNA
AMP
2Pi / 2 aniony fosforanowe
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi:
PPi / anion difosforanowy / pirofosforan
Pi (bez zachowania stechiometrii)
2 pkt – poprawne wymienienie wszystkich substratów i wszystkich produktów reakcji syntezy
AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.
1 pkt – poprawne wymienienie tylko wszystkich substratów albo tylko wszystkich produktów
reakcji syntezy AA-tRNA, które są widoczne na rysunku.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Substraty:
aminokwas / tryptofan
tRNA
ATP
Produkty:
AA-tRNA / Trp-tRNA
AMP
2Pi / 2 aniony fosforanowe
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi:
PPi / anion difosforanowy / pirofosforan
Pi (bez zachowania stechiometrii)
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z13-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:III.3.2 | PR:OG.III.1 | PR:OG.III.2
Działy: Energia i metabolizm
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Enzymy
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych