Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 13 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Jednym z warunków zachodzenia translacji w komórce jest synteza aminoacylo-tRNA
(AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od
enzymów – syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów
z odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku
hydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu
komórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy
tRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym
i antykodonowym.
Na rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA
(strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).
wiązanie
aminokwas
bogate
H
H
H
w energię
O
O
O
H2N
C
C
H2N
C
C
H2N
C
C
tRNA
OH
O
O
CH2
CH2
CH2
C
C
C
N CH
N CH
N CH
H
H
H
AMP
ATP
+ 2Pi
A
B
3′
5′
syntetaza
antykodon
aminoacylo-tRNA
kodon
mRNA
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
(AA-tRNA). Rozpoznanie i przyłączenie odpowiedniego aminokwasu do tRNA zależy od
enzymów – syntetaz aminoacylo-tRNA, które kowalencyjnie łączą każdy z aminokwasów
z odpowiednim dla niego tRNA. Ta reakcja jest sprzężona z uwalnianiem energii w wyniku
hydrolizy ATP. Dla każdego aminokwasu istnieje odrębna syntetaza. Ogółem w cytozolu
komórek jest więc 20 różnych syntetaz. Syntetazy aminoacylo-tRNA rozpoznają właściwy
tRNA na podstawie niektórych nukleotydów w ramionach aminokwasowym
i antykodonowym.
Na rysunku przedstawiono syntezę jednego spośród 20 różnych aminoacylo-tRNA
(strzałka A) oraz rozpoznawanie przez niego kodonu mRNA (strzałka B).
wiązanie
aminokwas
bogate
H
H
H
w energię
O
O
O
H2N
C
C
H2N
C
C
H2N
C
C
tRNA
OH
O
O
CH2
CH2
CH2
C
C
C
N CH
N CH
N CH
H
H
H
AMP
ATP
+ 2Pi
A
B
3′
5′
syntetaza
antykodon
aminoacylo-tRNA
kodon
mRNA
Na podstawie: B. Alberts i in., Podstawy biologii komórki, Warszawa 1999.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
13.1.
Na podstawie rysunku uzupełnij tabelę – wpisz w wyznaczone miejsca: nazwę
aminokwasu przyłączanego do tRNA, sekwencję kodonu mRNA oraz
sekwencję antykodonu AA-tRNA.
Nazwa aminokwasu
........................................................
Sekwencja kodonu mRNA
5′ ................................................. 3′
Sekwencja antykodonu tRNA
5′ ................................................. 3′
Na podstawie rysunku uzupełnij tabelę – wpisz w wyznaczone miejsca: nazwę
aminokwasu przyłączanego do tRNA, sekwencję kodonu mRNA oraz
sekwencję antykodonu AA-tRNA.
Nazwa aminokwasu
........................................................
Sekwencja kodonu mRNA
5′ ................................................. 3′
Sekwencja antykodonu tRNA
5′ ................................................. 3′
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy aminokwasu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nazwa aminokwasu
tryptofan / Trp
Sekwencja kodonu mRNA
5′ UGG 3′
Sekwencja antykodonu tRNA
5′ CCA 3′
2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli.
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy aminokwasu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nazwa aminokwasu
tryptofan / Trp
Sekwencja kodonu mRNA
5′ UGG 3′
Sekwencja antykodonu tRNA
5′ CCA 3′
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z13-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIII.4 | PR:XIII.5 | PR:OG.III.1 | PR:OG.III.2
Działy: Ekspresja informacji genetycznej. Uczeń:
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych