Zadanie 6.3 — czerwiec 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2015

Larwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).

Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.

Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:

I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono

10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.

II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono

bezpośrednio na hipokotylu rośliny.

III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.

IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.

Schemat doświadczenia z żerowaniem tantnisia na liściach i śmietki na korzeniach kapusty, z kolejnością działań badaczy.

Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki eksperymentu.

Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej przeobrażonych w imago79,8 %59,4 %

Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 6; strona PDF 14
Materiał do zadania 6 · strona PDF 14
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Uzasadnij, że zastosowanie wielokrotnych powtórzeń w przedstawionym doświadczeniu było konieczne, aby uzyskane wyniki były wiarygodne.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 6.3; strona PDF 15
Zadanie 6.3 · strona PDF 15

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Doświadczenie powinno być przeprowadzone na więcej niż jednym osobniku kapusty brukselskiej, aby wykluczyć wpływ przypadkowego czynnika na wyniki eksperymentu.

• Aby wykluczyć, że to zmienność osobnicza pojedynczej rośliny kapusty brukselskiej odpowiadała za nietypową reakcję na stres wywołany żerowaniem motyla.

• Aby uniknąć wpływu indywidualnych cech badanych osobników na wnioskowanie.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 14
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 14

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające wykluczenie wpływu przypadkowego

czynnika na wynik eksperymentu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 6.3

W podstawie programowej

Uzasadnienie powtórzeń i ograniczenia wpływu zmienności osobniczej.

  • PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z6-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:OG.II.5

Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego ([…] roślinożercy lub pasożyta) na populację zjadanego […].

Działy: Ekologia

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania