Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Larwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.

Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki eksperymentu.
| Próba kontrolna Próba badawcza | ||
|---|---|---|
| Odsetek larw śmietki kapuścianej przeobrażonych w imago | 79,8 % | 59,4 % |
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Zrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie – sama obecność larw tantnisia, wpływają na rozwój śmietki.
• Po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto z liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia obecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują o tym mechanizmy obronne samej rośliny.
• Dzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm z larwami motyla.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności
na roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na roślinie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 6.2
W podstawie programowej
Ocena usunięcia alternatywnego czynnika w doświadczeniu.
- PR:OG.II.2 — określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5
Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego ([…] roślinożercy lub pasożyta) na populację zjadanego […].
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami


