Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Larwy motyla tantnisia krzyżowiaczka (Plutella xylostella) żerują na liściach kapusty brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.

Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki eksperymentu.
| Mierzona wielkość | Próba kontrolna | Próba badawcza |
|---|---|---|
| Odsetek larw śmietki kapuścianej przeobrażonych w imago | 79,8 % | 59,4 % |
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.
U śmietki kapuścianej występuje rozwój złożony z przeobrażeniem
| A. | zupełnym, | na co wskazuje | 1. | występowanie postaci larwalnych i poczwarki. |
| B. | niezupełnym, | 2. | występowanie końcowego stadium – imago. |
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wypisz kolejno stadia rozwoju śmietki opisane w materiale. Który etap pozwala odróżnić dwa typy przeobrażenia owadów?
Podpowiedź 2
Porównaj cykl z poczwarką z cyklem, w którym młode stadia stopniowo upodabniają się do postaci dorosłej, bez takiego etapu.
Podpowiedź 3
Sprawdź, czy wybrane uzasadnienie jest charakterystyczne wyłącznie dla wybranego typu przeobrażenia. Sama obecność dorosłego owada nie wystarcza do rozróżnienia.
Pokaż odpowiedź
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wybierz A1. W opisie cyklu śmietki występują jajo, larwa, poczwarka i dorosłe imago. Obecność poczwarki jest cechą przeobrażenia zupełnego. Samo występowanie postaci dorosłej nie odróżnia dwóch typów przeobrażenia, ponieważ imago występuje również w rozwoju z przeobrażeniem niezupełnym. Uzasadnienie musi wskazywać cechę rozstrzygającą, a nie tylko dowolny etap cyklu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Wybierz odpowiedź — w podstawie programowej. Przeobrażenie zupełne i znaczenie stadium poczwarki. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XI.2.9.h — porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne u owadów, uwzględniając rolę poczwarki w cyklu rozwojowym,
Wybierz drugą część odpowiedzi — w podstawie programowej. Przeobrażenie zupełne i znaczenie stadium poczwarki. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XI.2.9.h — porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne u owadów, uwzględniając rolę poczwarki w cyklu rozwojowym,
Wymagania podstawy programowej
Wybierz odpowiedź
W podstawie programowej
Przeobrażenie zupełne i znaczenie stadium poczwarki. Zakres części: Wybierz odpowiedź.
- PR:XI.2.9.h — porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne u owadów, uwzględniając rolę poczwarki w cyklu rozwojowym,
Wybierz drugą część odpowiedzi
W podstawie programowej
Przeobrażenie zupełne i znaczenie stadium poczwarki. Zakres części: Wybierz drugą część odpowiedzi.
- PR:XI.2.9.h — porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne u owadów, uwzględniając rolę poczwarki w cyklu rozwojowym,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z6-4
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.9.h
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 10) porównuje przeobrażenie zupełne i niezupełne owadów.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozwój


