Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 11 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Na poniższym schemacie przedstawiono reakcję układu odpornościowego wywołaną kontaktem z alergenem – pyłkiem roślin. Po pierwszym kontakcie z alergenem – przez aktywowane komórki układu odpornościowego – są wytwarzane przeciwciała łączące się z odpowiednimi receptorami na powierzchni komórek efektorowych. Po ponownym kontakcie z alergenem dochodzi do rozpoznania antygenu na powierzchni pyłku przez te przeciwciała i – w konsekwencji – do uwolnienia histaminy i innych mediatorów z komórek efektorowych. Na schemacie nie zachowano proporcji wielkości poszczególnych elementów.
Na podstawie: E. Nuñez-Borque i in., Pathophysiological, Cellular, and Molecular Events of the Vascular System
in Anaphylaxis, „Frontiers in Immunology” 13, 2022.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Do komórek oznaczonych na schemacie 1.–3. dopasuj ich odpowiednie nazwy spośród poniższych. Wpisz odpowiednie nazwy w wyznaczone miejsca.
bazofil plazmocyt limfocyt B limfocyt T pomocniczy
1.
2.
3.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel trzy funkcje widoczne na schemacie: rozpoznanie i aktywację, intensywne wydzielanie przeciwciał oraz uwolnienie mediatorów po ponownej ekspozycji.
Podpowiedź 2
Ustal, która komórka powstaje po aktywacji limfocytu B i odpowiada za produkcję dużej ilości przeciwciał. Śledź kierunek strzałki różnicowania.
Podpowiedź 3
Komórkę efektorową rozpoznaj po receptorach dla przeciwciał i uwalnianiu histaminy. Nie przypisuj tej funkcji limfocytowi tylko dlatego, że uczestniczy w odporności.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. limfocyt B
2. plazmocyt
3. bazofil
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – podanie poprawnych nazw trzech komórek. 1 pkt – podanie poprawnych nazw dwóch komórek. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Kolejno wpisz: limfocyt B, plazmocyt, bazofil. Aktywowany limfocyt B różnicuje się w plazmocyt wydzielający przeciwciała. W opisanej reakcji przeciwciała wiążą się z receptorami komórki efektorowej, czyli bazofila, który po ponownym kontakcie z alergenem uwalnia histaminę. Limfocyt T pomocniczy może wspierać aktywację odpowiedzi, ale nie zastępuje komórki produkującej przeciwciała ani komórki uwalniającej histaminę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – podanie poprawnych nazw trzech komórek. 1 pkt – podanie poprawnych nazw dwóch komórek. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 11.1 — w podstawie programowej. Komórki odpowiedzi odpornościowej w alergii.
- PR:XI.2.2.c — przedstawia narządy i komórki układu odpornościowego człowieka,
- PR:XI.2.2.g — analizuje zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego (nadmierna i osłabiona odpowiedź immunologiczna) oraz podaje sytuacje wymagające immunosupresji (przeszczepy, alergie, choroby autoimmunologiczne).
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 11.1
W podstawie programowej
Komórki odpowiedzi odpornościowej w alergii.
- PR:XI.2.2.c — przedstawia narządy i komórki układu odpornościowego człowieka,
- PR:XI.2.2.g — analizuje zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego (nadmierna i osłabiona odpowiedź immunologiczna) oraz podaje sytuacje wymagające immunosupresji (przeszczepy, alergie, choroby autoimmunologiczne).
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z11-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.2.c | PR:XI.2.2.g
Wymagania historyczne: 7. Układ odpornościowy. Zdający: 1) opisuje elementy układu odpornościowego człowieka; 4) przedstawia immunologiczne podłoże alergii […].
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Odporność