Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
U człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi wzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku ciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany m.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.
Na podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podaj nazwę hormonu wydzielanego przez tylny płat przysadki mózgowej, który to hormon reguluje objętość wydalanego moczu, oraz wyjaśnij, na czym polega działanie tego hormonu. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm oraz skutek działania hormonu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Pytanie dotyczy hormonu uwalnianego z tylnego płata przysadki, a nie hormonu kory nadnerczy. Przypomnij sobie sygnał nasilający zatrzymywanie wody przez nerki.
Podpowiedź 2
Mechanizm powinien dotyczyć zwiększenia resorpcji wody z płynu kanalikowego do organizmu. Ustal, jak ta zmiana wpływa na objętość i stężenie końcowego moczu.
Podpowiedź 3
Odpowiedz osobno nazwą i wyjaśnieniem. Zachowaj kierunek: większe odzyskiwanie wody oznacza mniejszą ilość bardziej zagęszczonego moczu, a nie większą utratę wody.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa: hormon antydiuretyczny / ADH / adiuretyna / wazopresyna / AVP Wyjaśnienie: Pobudza resorpcję wody w kanalikach nerkowych, co przekłada się na zagęszczenie moczu i zmniejszenie jego objętości.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
2 pkt – podanie poprawnej nazwy hormonu i poprawne wyjaśnienie, uwzględniające
pobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych przez hormon antydiuretyczny, co jest przyczyną zagęszczenia moczu i zmniejszenia jego objętości. 1 pkt – podanie poprawnej nazwy hormonu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Jest to hormon antydiuretyczny — ADH, czyli wazopresyna. Zwiększa odzyskiwanie wody w nerkach, m.in. przez zwiększenie przepuszczalności odpowiednich odcinków nefronu dla wody. Woda przechodzi z płynu kanalikowego z powrotem do organizmu, dlatego mocz końcowy ma mniejszą objętość i jest bardziej zagęszczony.
W odpowiedzi potrzebne są nazwa hormonu, mechanizm dotyczący resorpcji wody i skutek dla moczu. ADH powstaje w podwzgórzu, a z tylnego płata przysadki jest uwalniany; nie należy mylić miejsca jego syntezy z miejscem wydzielania do krwi. Nie jest to aldosteron, choć on również uczestniczy w gospodarce wodno-mineralnej.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – podanie poprawnej nazwy hormonu i poprawne wyjaśnienie, uwzględniające
pobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych przez hormon antydiuretyczny, co jest przyczyną zagęszczenia moczu i zmniejszenia jego objętości. 1 pkt – podanie poprawnej nazwy hormonu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Nazwa — w podstawie programowej. ADH i regulacja resorpcji wody w nerkach. Zakres części: Nazwa.
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Wyjaśnienie — w podstawie programowej. ADH i regulacja resorpcji wody w nerkach. Zakres części: Wyjaśnienie.
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Wymagania podstawy programowej
Nazwa
W podstawie programowej
ADH i regulacja resorpcji wody w nerkach. Zakres części: Nazwa.
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Wyjaśnienie
W podstawie programowej
ADH i regulacja resorpcji wody w nerkach. Zakres części: Wyjaśnienie.
- PR:XI.2.4.f — przedstawia proces tworzenia moczu u człowieka oraz wyjaśnia znaczenie regulacji hormonalnej w tym procesie,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z10-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.4.f
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 12. Układ dokrewny. Zdający: 2) wymienia gruczoły dokrewne, podaje ich lokalizację i przedstawia ich rolę w regulacji procesów życiowych.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Regulacja hormonalna