Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
U człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi wzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku ciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany m.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.
Na podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij schemat przedstawiający regulację ciśnienia krwi w organizmie człowieka. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj z legendy kierunek pierwszej zmiany objętości i ciśnienia krwi. Następnie ustal, czy reakcja kompensacyjna ma tę zmianę nasilać, czy ograniczać.
Podpowiedź 2
Rozważ oddzielnie opór naczyń i objętość płynu w krążeniu. Jak zmieni się ciśnienie przy rozszerzeniu naczyń, a jak przy utracie wody z moczem?
Podpowiedź 3
Sprawdź zgodność obu wybranych odpowiedzi z ujemnym sprzężeniem zwrotnym: każda z nich powinna sprzyjać odwróceniu początkowego wzrostu ciśnienia.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
BD
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wybierz B i D. Przy wzroście objętości krwi rośnie ciśnienie, więc reakcja kompensacyjna powinna działać przeciwnie do tej zmiany. Rozszerzenie naczyń zmniejsza opór przepływu, a zwiększone wydalanie płynu z moczem zmniejsza objętość krwi. Obie odpowiedzi wspierają powrót ciśnienia do wartości wyjściowej. Zwężenie naczyń lub ograniczenie wydalania wody podtrzymywałoby wzrost ciśnienia zamiast go kompensować.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Pierwszy wybór — w podstawie programowej. Homeostatyczna regulacja ciśnienia krwi. Zakres części: Pierwszy wybór.
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Drugi wybór — w podstawie programowej. Homeostatyczna regulacja ciśnienia krwi. Zakres części: Drugi wybór.
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Wymagania podstawy programowej
Pierwszy wybór
W podstawie programowej
Homeostatyczna regulacja ciśnienia krwi. Zakres części: Pierwszy wybór.
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Drugi wybór
W podstawie programowej
Homeostatyczna regulacja ciśnienia krwi. Zakres części: Drugi wybór.
- PR:XI.1.6 — przedstawia mechanizmy warunkujące homeostazę (termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z10-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.1.6
Wymagania historyczne: V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 2. Homeostaza organizmu człowieka. Zdający: 1) przedstawia mechanizmy i narządy odpowiedzialne za utrzymanie wybranych parametrów środowiska wewnętrznego na określonym poziomie (wyjaśnia […] rolę stałości składu płynów ustrojowych, np. […] stałości ciśnienia krwi).
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego