Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Ukwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy – planule – były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję sztucznej wody morskiej, a do drugiej – roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło 10−3 mol ∙ dm−3. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu użyto 100 larw.
Poniżej przedstawiono wyniki badania: A – odsetek planul przekształconych w polipy oraz B – typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.
Na podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAB Receptors […] in […] Nematostella vectensis,
„Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj odsetek larw przekształconych w polipy oraz postaci rozwojowe w grupie z GABA i bez dodatku. Odczytuj efekt w czasie, a nie tylko pojedynczy punkt.
Podpowiedź 2
Wniosek powinien opisywać wpływ badanego związku na metamorfozę planuli. Nie dopisuj mechanizmu molekularnego ani skutków innego stężenia, których tu nie sprawdzano.
Podpowiedź 3
Nazwij kierunek efektu: czy dodatek GABA przyśpiesza, czy hamuje przejście do stadium polipa. Uogólnienie ogranicz do warunków i stężenia zastosowanych w doświadczeniu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• GABA jest przyczyną hamowania rozwoju polipa Nematostella.
• Metamorfoza Nematostella jest hamowana przez GABA.
• Kwas gamma-aminomasłowy uniemożliwia prawidłowe przekształcanie się planuli w polip ukwiału.
• GABA negatywnie wpływa na rozwój N. vectensis.
• GABA spowalnia rozwój larwy polipa N. vectensis.
• GABA w tak dużym stężeniu nie tylko opóźnia, ale wręcz uniemożliwia rozwój ukwiału.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do hamowania rozwoju
ukwiału przez GABA. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
W zastosowanych warunkach GABA hamuje przekształcanie planul w polipy N. vectensis. Wniosek wynika z porównania rozwoju larw w hodowli z dodatkiem GABA i w kontroli bez tego związku.
Ważne jest odniesienie do konkretnego procesu rozwojowego, a nie ogólne stwierdzenie, że „GABA szkodzi”. Nie można na tej podstawie rozstrzygać o każdym stężeniu GABA, o wszystkich parzydełkowcach ani o konkretnym mechanizmie blokowania rozwoju. Przytaczanie wartości z wykresu może wspierać wniosek, ale nie zastępuje opisania zależności.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do hamowania rozwoju
ukwiału przez GABA. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 9.3 — w podstawie programowej. Wniosek z wyników dotyczących metamorfozy; znajomość synaps nie jest badana.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 9.3
W podstawie programowej
Wniosek z wyników dotyczących metamorfozy; znajomość synaps nie jest badana.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z9-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:OG.II.5
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych. Zdający: 6) wykazuje związek między rozwojem układu nerwowego a złożonością budowy zwierzęcia; przedstawia etapy ewolucji ośrodkowego układu nerwowego u kręgowców. V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka. 9. Układ nerwowy. Zdający: 4) wymienia przykłady i opisuje rolę przekaźników nerwowych w komunikacji w układzie nerwowym.
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: rozmnażanie
Zagadnienia: Pokrycie ciała i termoregulacja