Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Tilapia nilowa (Oreochromis niloticus) to słodkowodna ryba z rodziny pielęgnicowatych.
Na poniższym schemacie przedstawiono strategię osmoregulacyjną tilapii nilowej.
Na+, Cl−
H2O
dyfuzja
transport aktywny
duża objętość moczu
Na+, Cl−
o niskim stężeniu Na+ i Cl−
wydalanie przez nerki
Wiele gatunków pielęgnicowatych, w tym – tilapia nilowa, jest określanych mianem
pyszczaków, ponieważ samice pobierają ikrę do pyska po zapłodnieniu. Samice tych
gatunków noszą w jamie gębowej zapłodnione jaja, a często – także larwy i narybek.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Szkarłupnie – płazy, t. 3, cz. 1, Warszawa 2015;
S. Friedman, Ontogeny of the Osmoregulatory Capacity of Teleosts and the Role of Ionocytes,
„Frontiers in Marine Science” 7, 2020.
Rysunek: Scandinavian Fishing Yearbook.
Na poniższym schemacie przedstawiono strategię osmoregulacyjną tilapii nilowej.
Na+, Cl−
H2O
dyfuzja
transport aktywny
duża objętość moczu
Na+, Cl−
o niskim stężeniu Na+ i Cl−
wydalanie przez nerki
Wiele gatunków pielęgnicowatych, w tym – tilapia nilowa, jest określanych mianem
pyszczaków, ponieważ samice pobierają ikrę do pyska po zapłodnieniu. Samice tych
gatunków noszą w jamie gębowej zapłodnione jaja, a często – także larwy i narybek.
Na podstawie: C. Błaszak (red.), Zoologia. Szkarłupnie – płazy, t. 3, cz. 1, Warszawa 2015;
S. Friedman, Ontogeny of the Osmoregulatory Capacity of Teleosts and the Role of Ionocytes,
„Frontiers in Marine Science” 7, 2020.
Rysunek: Scandinavian Fishing Yearbook.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
7.2.
Uzasadnij, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej zapłodnionych jaj, larw
0–1
i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szanse na przeżycie potomstwa.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Uzasadnij, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej zapłodnionych jaj, larw
0–1
i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szanse na przeżycie potomstwa.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej
zapłodnionych jaj, larw i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szansę na
przeżycie potomstwa, uwzględniające np. ochronę przed drapieżnikami, zapewnienie
odpowiedniej temperatury lub dostępności tlenu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Jaja, larwy i narybek ukryte w pysku samicy są narażone w mniejszym stopniu na ataki
drapieżników, a tym samym ich szanse na przeżycie znacznie rosną.
•
Przetrzymywanie jaj w jamie gębowej samicy zapewnia ikrze optymalną temperaturę
do rozwoju.
•
Zapewnia to ikrze odpowiedni poziom tlenu, dzięki czemu więcej jaj rozwija się
prawidłowo.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się jedynie do ochrony potomstwa,
bez określenia, na czym ta ochrona polega, np. „Dzięki temu narybek ma odpowiednie
warunki”.
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że adaptacja w postaci noszenia w jamie gębowej
zapłodnionych jaj, larw i narybku przez samice pielęgnicowatych zwiększa szansę na
przeżycie potomstwa, uwzględniające np. ochronę przed drapieżnikami, zapewnienie
odpowiedniej temperatury lub dostępności tlenu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Jaja, larwy i narybek ukryte w pysku samicy są narażone w mniejszym stopniu na ataki
drapieżników, a tym samym ich szanse na przeżycie znacznie rosną.
•
Przetrzymywanie jaj w jamie gębowej samicy zapewnia ikrze optymalną temperaturę
do rozwoju.
•
Zapewnia to ikrze odpowiedni poziom tlenu, dzięki czemu więcej jaj rozwija się
prawidłowo.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się jedynie do ochrony potomstwa,
bez określenia, na czym ta ochrona polega, np. „Dzięki temu narybek ma odpowiednie
warunki”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z7-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.2 | PR:XVII.1.3 | PR:XVII.3.5 | PR:OG.IV.1
Działy: Ekologia
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | transport przez błony | rozmnażanie
Zagadnienia: Ekologia organizmów | Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych