Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższej fotografii przedstawiono zaskrońca zwyczajnego (Natrix natrix) – niejadowitego
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
węża, żywiącego się głównie płazami.
Na podstawie obserwacji populacji zaskrońca zwyczajnego badacze stwierdzili, że w ciągu
ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie Puszczy Niepołomickiej doszło do wyraźnego spadku
długości ciała tych zwierząt. Nadal obserwuje się pojedyncze duże okazy przekraczające
100 cm, a nawet osiągające 120 cm, jednak średni rozmiar samic wynosi 77,7 cm
(spadek o 8,2%), natomiast samców – 55,9 cm (spadek o 16,7%).
Naukowcy postawili dwie niewykluczające się hipotezy wyjaśniające to zjawisko.
•
Hipoteza 1.: Od lat 60-tych XX wieku populacja płazów (głównego pokarmu zaskrońca
zwyczajnego) na badanym terenie wykazuje bardzo silny spadek biomasy i liczebności,
spowodowany m.in. osuszaniem terenów, a niedobór pokarmu jest przyczyną
ograniczenia wzrostu zaskrońców zwyczajnych.
•
Hipoteza 2.: W analizowanym okresie wzrosła na badanym terenie liczba osób
odwiedzających siedliska węży, co skutkuje wzrostem śmiertelności wśród większych
osobników, łatwiej zauważanych i intencjonalnie zabijanych przez człowieka.
Na podstawie: S. Bury i in., Decline in Body Size […] in the Grass Snake (Natrix natrix, Linnaeus, 1758) […],
„Environmental Science and Pollution Research” 29(6), 2022;
www.puszczaniepolomicka.pl
Fotografia: G. Xulescu.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
6.1.
Wykaż związek między osuszaniem terenów a spadkiem liczebności płazów,
0–1
stanowiących pokarm zaskrońców zwyczajnych.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Wykaż związek między osuszaniem terenów a spadkiem liczebności płazów,
0–1
stanowiących pokarm zaskrońców zwyczajnych.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie wpływu osuszania terenów na zmniejszanie się liczebności
płazów, odnoszące się do uzależnienia płazów od środowiska wodnego (np. rozród,
rozwój, wymiana gazowa, żerowanie, pobieranie wody).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Utrata siedlisk – płazom do rozrodu niezbędna jest woda.
•
Osuszanie terenów powoduje, że płazy tracą żerowiska.
•
Stadium larwalne płazów żyje wyłącznie w środowisku wodnym, bez którego płazy nie
mogą zamknąć cyklu życiowego.
•
Osuszanie prowadzi do fragmentacji siedlisk, co wymusza migracje płazów, które giną
na drogach.
•
Na osuszonych terenach wysycha skóra płazów, przez którą zachodzi u nich wymiana
gazowa.
•
Płazy nie piją wody, ale pobierają ją przez skórę, a jest to możliwe tylko w wilgotnym
środowisku.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnego przykładu
biologii płazów, np. „Wilgotne środowisko jest niezbędne płazom do życia”.
1 pkt – za poprawne wykazanie wpływu osuszania terenów na zmniejszanie się liczebności
płazów, odnoszące się do uzależnienia płazów od środowiska wodnego (np. rozród,
rozwój, wymiana gazowa, żerowanie, pobieranie wody).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Utrata siedlisk – płazom do rozrodu niezbędna jest woda.
•
Osuszanie terenów powoduje, że płazy tracą żerowiska.
•
Stadium larwalne płazów żyje wyłącznie w środowisku wodnym, bez którego płazy nie
mogą zamknąć cyklu życiowego.
•
Osuszanie prowadzi do fragmentacji siedlisk, co wymusza migracje płazów, które giną
na drogach.
•
Na osuszonych terenach wysycha skóra płazów, przez którą zachodzi u nich wymiana
gazowa.
•
Płazy nie piją wody, ale pobierają ją przez skórę, a jest to możliwe tylko w wilgotnym
środowisku.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnego przykładu
biologii płazów, np. „Wilgotne środowisko jest niezbędne płazom do życia”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z6-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:X.4 | PR:XVII.1.5 | PR:OG.IV.1
Działy: Różnorodność zwierząt. Uczeń: | Ekologia
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Ekologia organizmów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych