Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
rak szlachetny
rak pręgowaty
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej,
dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica
składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia
kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach
linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec
XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych
wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają
do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi
do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski,
Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001;
K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of
the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
5.5.
Rozstrzygnij, czy przedstawione gatunki raków są klasyfikowane w jednym, czy –
0–1
w dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Rozstrzygnij, czy przedstawione gatunki raków są klasyfikowane w jednym, czy –
0–1
w dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że rak szlachetny i rak pręgowaty są klasyfikowane w dwóch
rodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym różne nazwy
rodzajowe tych raków (po łacinie).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: W dwóch
Przykładowe uzasadnienia
•
Ich nazwy rodzajowe się różnią.
•
Ich nazwy rodzajowe w języku łacińskim są różne.
•
Mają odmienne pierwsze człony nazw łacińskich.
•
Rak szlachetny należy do rodzaju Astacus, a rak pręgowaty – do rodzaju Faxonius.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do epitetów gatunkowych raków, ponieważ nie
świadczą one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że rak szlachetny i rak pręgowaty są klasyfikowane w dwóch
rodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym różne nazwy
rodzajowe tych raków (po łacinie).
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: W dwóch
Przykładowe uzasadnienia
•
Ich nazwy rodzajowe się różnią.
•
Ich nazwy rodzajowe w języku łacińskim są różne.
•
Mają odmienne pierwsze człony nazw łacińskich.
•
Rak szlachetny należy do rodzaju Astacus, a rak pręgowaty – do rodzaju Faxonius.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do epitetów gatunkowych raków, ponieważ nie
świadczą one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z5-5
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:V.3 | PR:OG.IV.2 | PR:OG.I.1
Działy: Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów. Uczeń:
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia