Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 5 · maj 2025 · Formuła 2015
W Polsce występuje kilka gatunków raków, w tym – rak szlachetny i rak pręgowaty. Na poniższych rysunkach przedstawiono raka szlachetnego i raka pręgowatego.
Rak szlachetny (Astacus astacus) występuje jedynie w rzekach i w jeziorach o czystej, dobrze natlenionej wodzie. Rak szlachetny dojrzewa płciowo w trzecim roku życia. Samica składa od 60 do 200 jaj. Osobniki tego gatunku żyją nawet 20 lat, w pierwszym roku życia kilkakrotnie linieją, a w następnych latach linieją już z mniejszą częstością. Po pięciu latach linienie zachodzi tylko raz do roku.
Rak pręgowaty (Faxonius limosus), sprowadzony z Ameryki Północnej do Polski pod koniec XIX wieku, występuje powszechnie, nawet w silnie zeutrofizowanych i zanieczyszczonych wodach. Osobniki tego gatunku dojrzewają płciowo w drugim roku życia, a samice składają do 400 jaj. Młode osobniki linieją 4–5 razy w roku, a u osobników dorosłych dochodzi do linienia 1–2 razy w roku.
Na podstawie: J. Mastyński i W. Andrzejewski, Cechy morfometryczne i rozpoznawanie raków występujących w Polsce, Poznań 2001; K.A. Crandall i S. De Grave, An Updated Classification of the Freshwater Crayfishes (Decapoda: Astacidea) of the World, with a Complete Species List, „Journal of Crustacean Biology” 37(5), 2017.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące raków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok. | |
| 2. | Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie ciała. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpatrz osobno członowanie ciała i dwie części zdania o krążeniu.
Podpowiedź 2
Przypomnij sobie położenie serca stawonogów względem przewodu pokarmowego.
Podpowiedź 3
Sprawdź nie tylko otwarty charakter układu, lecz także wskazaną stronę ciała.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – F.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
P i F. Raki mają głowotułów i odwłok oraz otwarty układ krążenia. Drugie zdanie jest jednak fałszywe, bo serce leży po stronie grzbietowej, nie brzusznej. W zdaniu złożonym prawdziwa pierwsza część nie wystarcza do uznania całego stwierdzenia za prawdziwe.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok. — w podstawie programowej. Tagmy i otwarty układ krążenia skorupiaków. Zakres części: 1. W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok..
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
- PR:XI.2.3.m — przedstawia rodzaje układów krążenia u zwierząt (otwarte, zamknięte) oraz wykazuje związek między budową układu krążenia a jego funkcją u poznanych grup zwierząt,
2. Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie ciała. — w podstawie programowej. Tagmy i otwarty układ krążenia skorupiaków. Zakres części: 2. Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie ciała..
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
- PR:XI.2.3.m — przedstawia rodzaje układów krążenia u zwierząt (otwarte, zamknięte) oraz wykazuje związek między budową układu krążenia a jego funkcją u poznanych grup zwierząt,
Wymagania podstawy programowej
1. W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok.
W podstawie programowej
Tagmy i otwarty układ krążenia skorupiaków. Zakres części: 1. W budowie ciała raków wyróżnia się dwie tagmy: głowotułów i odwłok..
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
- PR:XI.2.3.m — przedstawia rodzaje układów krążenia u zwierząt (otwarte, zamknięte) oraz wykazuje związek między budową układu krążenia a jego funkcją u poznanych grup zwierząt,
2. Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie ciała.
W podstawie programowej
Tagmy i otwarty układ krążenia skorupiaków. Zakres części: 2. Układ krwionośny raków jest otwarty, a serce leży po brzusznej stronie ciała..
- PR:X.3 — wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, mięczaków, stawonogów (skorupiaków, pajęczaków i owadów) i szkarłupni;
- PR:XI.2.3.m — przedstawia rodzaje układów krążenia u zwierząt (otwarte, zamknięte) oraz wykazuje związek między budową układu krążenia a jego funkcją u poznanych grup zwierząt,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z5-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:X.3 | PR:XI.2.3.m
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający: 9) rozróżnia skorupiaki […] oraz porównuje środowiska życia, budowę i czynności życiowe tych grup.
Działy: Różnorodność zwierząt | Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta