Zadanie 4.4 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 4 · maj 2025 · Formuła 2015

Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.

Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.

Przekrój owocu kiwi z licznymi ciemnymi nasionami rozmieszczonymi wokół jasnego środka. Nasiona podpisano strzałką.

W owocach kiwi znajduje się enzym – aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce – kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody, dzięki czemu galaretka ma postać żelu.

W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę. Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. – w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi (zestaw 1.).

Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.

Numer zestawuUmieszczenie fragmentu kiwiTemperaturaStan galaretki po kilku godzinach
1.tak20 °Cczęściowe upłynnienie
2.tak5 °Cbrak upłynnienia
3.nie20 °Cbrak upłynnienia
4.nie5 °Cbrak upłynnienia

Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.

Dwa zamknięte pojemniki z cieczą i fragmentem kiwi: w zestawie 1 owoc jest zanurzony, w zestawie 2 znajduje się wyżej, nad powierzchnią cieczy.

Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 4; strona PDF 6
Materiał do zadania 4 · strona PDF 6
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące aktinidii smakowitej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1.W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek.
1. W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek.
2.Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce.
2. Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce.
3.Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa.
3. Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 4.4; strona PDF 8
Zadanie 4.4 · strona PDF 8

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Powiąż liczbę nasion z liczbą zalążków, z których się rozwijają.

Podpowiedź 2

Przypomnij sobie, co znaczy dwupienność i które kwiaty mają zalążnie.

Podpowiedź 3

Oceń osobno liczbę zalążków, zdolność osobników do owocowania i przynależność systematyczną.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. – F, 2. – P, 3. – P.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 10
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 10

Zasady oceniania

2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

F, P, P. Liczne nasiona kiwi świadczą o wielu zalążkach w zalążni. Dwupienność oznacza osobniki żeńskie i męskie, więc owoce wydają tylko żeńskie. Obecność słupków i owoców wskazuje roślinę okrytozalążkową. Jeden słupek nie oznacza jednego zalążka — te poziomy budowy trzeba rozróżnić.

Sprawdź kompletność rozwiązania

2 pkt – za poprawną ocenę trzech stwierdzeń. 1 pkt – za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Powiązanie z obecną podstawą programową:

1. W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek. — w podstawie programowej. Zalążki, dwupienność, nasiona i owoce. Zakres części: 1. W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek..

  • PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
  • PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;

2. Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce. — w podstawie programowej. Zalążki, dwupienność, nasiona i owoce. Zakres części: 2. Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce..

  • PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
  • PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;

3. Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa. — w podstawie programowej. Zalążki, dwupienność, nasiona i owoce. Zakres części: 3. Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa..

  • PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
  • PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
Wymagania podstawy programowej

1. W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek.

W podstawie programowej

Zalążki, dwupienność, nasiona i owoce. Zakres części: 1. W zalążni słupka aktinidii smakowitej znajduje się tylko jeden zalążek..

  • PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
  • PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;

2. Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce.

W podstawie programowej

Zalążki, dwupienność, nasiona i owoce. Zakres części: 2. Tylko część osobników aktinidii smakowitej wydaje owoce..

  • PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
  • PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;

3. Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa.

W podstawie programowej

Zalążki, dwupienność, nasiona i owoce. Zakres części: 3. Aktinidia smakowita to roślina okrytozalążkowa..

  • PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
  • PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z4-4

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:IX.5.3 | PR:IX.5.5

Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 5. Rośliny lądowe. Zdający: 2) wskazuje cechy charakterystyczne […] okrytonasiennych, opisuje zróżnicowanie budowy ich ciała, wskazując poszczególne organy i określając ich funkcje. 8. Rośliny – rozmnażanie się. Zdający: 2) opisuje budowę kwiatu okrytonasiennych […]; 4) opisuje podstawowe sposoby rozsiewania się nasion (z udziałem […] zwierząt), wskazując odpowiednie adaptacje w budowie owocu.

Działy: Różnorodność roślin

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania