Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 3 · maj 2025 · Formuła 2015
Korzenie roślin wykazują najczęściej geotropizm dodatni. Centralna część czapeczki korzeniowej, w której znajdują się amyloplasty, jest miejscem odbioru kierunku działania siły ciężkości na korzeń. Przy zmianie położenia korzenia amyloplasty przesuwają się zawsze na dolną stronę komórki.
Na poniższej mikrofotografii przedstawiono wierzchołkową część młodego korzenia rzodkiewnika pospolitego (Arabidopsis thaliana) z ziarnami skrobi wybarwionymi na granatowo.
Na podstawie: J. Stanga i in., Studying Starch Content and Sedimentation of Amyloplast Statoliths in Arabidopsis Roots w: R.P. Jarvis (red.), Chloroplast Research in Arabidopsis. Methods and Protocols, Nowy Jork 2011.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podaj nazwę strefy korzenia, w której zachodzi reakcja wzrostowa prowadząca do wygięcia się wierzchołka korzenia w dół.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel miejsce odbioru bodźca od miejsca widocznej reakcji wzrostowej.
Podpowiedź 2
Jak musi zmienić się długość komórek po dwóch stronach korzenia, aby go wygiąć?
Podpowiedź 3
Wybierz strefę, w której komórki zwiększają długość, nie strefę merystematyczną.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• strefa elongacyjna
• strefa wzrostu na długość
• wydłużeniowa
• wydłużania
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do strefy merystematycznej (strefy podziałów komórkowych, stożka wzrostu). Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do strefy wzrostu (przyrostu) bez określenia, że chodzi o wzrost wydłużeniowy, np. „strefa wzrostu”, „strefa przyrostu”.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy strefy korzenia. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wygięcie powstaje w strefie wydłużeniowej korzenia, gdzie nierównomierne wydłużanie komórek obu stron zmienia kierunek wzrostu. Czapeczka odbiera bodziec grawitacyjny, lecz nie jest głównym miejscem realizacji tej reakcji wzrostowej. Nie należy też mylić wydłużania komórek ze strefą ich podziałów.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie poprawnej nazwy strefy korzenia. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 3.2 — w podstawie programowej. Strefa wydłużania korzenia a tropizm.
- PR:IX.2.5 — wykazuje związek budowy morfologicznej i anatomicznej (pierwotnej i wtórnej) organów wegetatywnych roślin z pełnionymi przez nie funkcjami;
- PR:IX.7.1 — przedstawia nastie i tropizmy jako reakcje roślin na bodźce (światło, temperatura, grawitacja, bodźce mechaniczne i chemiczne); planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące różnice geotropizmu korzenia i pędu;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 3.2
W podstawie programowej
Strefa wydłużania korzenia a tropizm.
- PR:IX.2.5 — wykazuje związek budowy morfologicznej i anatomicznej (pierwotnej i wtórnej) organów wegetatywnych roślin z pełnionymi przez nie funkcjami;
- PR:IX.7.1 — przedstawia nastie i tropizmy jako reakcje roślin na bodźce (światło, temperatura, grawitacja, bodźce mechaniczne i chemiczne); planuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące różnice geotropizmu korzenia i pędu;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z3-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.2.5 | PR:IX.7.1
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 6. Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów. Zdający: 1) przedstawia charakterystyczne cechy budowy tkanek roślinnych (twórczej, okrywającej, miękiszowej […]), identyfikuje je na rysunku ([…] fotografii […]), określając związek ich budowy z pełnioną funkcją; 3) analizuje budowę anatomiczną organów roślinnych: pierwotną […] budowę korzenia […] rośliny dwuliściennej […], określając związek ich budowy z pełnioną funkcją. 9. Rośliny – reakcja na bodźce. Zdający: 1) przedstawia podstawowe sposoby reakcji roślin na bodźce (ruchy tropiczne […]); podaje ich przykłady ([…] geotropizm […]).
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne