Materiał źródłowy do zadania
Korzenie roślin wykazują najczęściej geotropizm dodatni. Centralna część czapeczki korzeniowej, w której znajdują się amyloplasty, jest miejscem odbioru kierunku działania siły ciężkości na korzeń. Przy zmianie położenia korzenia amyloplasty przesuwają się zawsze na dolną stronę komórki.
Na poniższej mikrofotografii przedstawiono wierzchołkową część młodego korzenia rzodkiewnika pospolitego (Arabidopsis thaliana) z ziarnami skrobi wybarwionymi na granatowo.
Na podstawie: J. Stanga i in., Studying Starch Content and Sedimentation of Amyloplast Statoliths in Arabidopsis Roots w: R.P. Jarvis (red.), Chloroplast Research in Arabidopsis. Methods and Protocols, Nowy Jork 2011.
Podaj nazwę odczynnika, który na granatowo wybarwia ziarna skrobi, np. w czapeczce korzeniowej.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij sobie szkolną próbę wykrywającą skrobię w materiale roślinnym.
Podpowiedź 2
Charakterystyczny granatowy kolor wiąże się z obecnością jodu.
Podpowiedź 3
Podaj nazwę odczynnika, a nie nazwę polisacharydu, który jest wykrywany.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• płyn Lugola
• roztwór jodu w jodku potasu / I2 w KI
Uwaga: Dopuszcza się odpowiedzi „jodyna” oraz „alkoholowy roztwór jodu”.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne podanie nazwy odczynnika zawierającego wolny jod cząsteczkowy w połączeniu z anionami jodkowymi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Płyn Lugola, czyli roztwór jodu w jodku potasu, daje charakterystyczne granatowe zabarwienie ze skrobią. To reakcja wykrywająca zapasowe ziarna skrobi, nie dowolny cukier. Odczynnik do wykrywania cukrów redukujących nie daje takiego samego wyniku i nie jest zamiennikiem w tym zadaniu.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne podanie nazwy odczynnika zawierającego wolny jod cząsteczkowy w połączeniu z anionami jodkowymi. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 3.1
W podstawie programowej
Odczynnik wykrywający skrobię.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z3-1
Organizator: CKE
Działy: Chemizm życia
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Składniki organiczne