Materiał źródłowy do zadania
Plastydy to zróżnicowana pod względem budowy i funkcji grupa organellów roślinnych. Do plastydów zaliczamy m.in.: proplastydy, amyloplasty, etioplasty, chloroplasty oraz chromoplasty. Podczas rozwoju rośliny jedne formy plastydów mogą się przekształcać w inne formy plastydów.
Poniżej przedstawiono mikrofotografie niewybarwionych tkanek roślinnych z widocznymi plastydami.
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
Na podstawie: P. Wojtaszek i in. (red.), Biologia komórki roślinnej. Struktura, Warszawa 2006. Fotografie: K. Peters; R. Vossen, Microscopy of Nature. […] (microscopyofnature.com); M. Megías i in., Atlas of Plant and Animal Histology (mmegias.webs.uvigo.es).
Podaj jedną cechę budowy występującą u wszystkich pięciu form plastydów roślinnych wymienionych w tekście.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Szukaj cechy wspólnej plastydów niezależnej od obecności zielonego barwnika.
Podpowiedź 2
Czy magazynujący skrobię amyloplast musi mieć grana i chlorofil?
Podpowiedź 3
Wybierz wspólną otoczkę, materiał genetyczny albo rybosomy, zamiast specjalizacji chloroplastu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• otoczenie dwiema błonami
• oddzielenie od cytozolu błoną biologiczną
• obecność rybosomów
• kolisty DNA / obecność DNA / obecność materiału genetycznego
• duża zawartość sulfolipidów i galaktolipidów w błonach przy małej zawartości fosfolipidów
• wypełnienie macierzą / matrix / stromą
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczenia plastydów błoną komórkową lub podwójną błoną.
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie jednej przykładowej wspólnej cechy budowy dla plastydów wymienionych w tekście. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Przykładową wspólną cechą jest otoczenie plastydów dwiema błonami. Można też wskazać własny DNA lub rybosomy. Chlorofil i grana nie występują we wszystkich wymienionych formach, więc nie są dobrą odpowiedzią. Należy pisać o dwóch błonach, a nie o jednej „podwójnej błonie”.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za podanie jednej przykładowej wspólnej cechy budowy dla plastydów wymienionych w tekście. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 2.2
W podstawie programowej
Wspólne cechy budowy plastydów.
- PR:II.8 — opisuje budowę mitochondriów i plastydów ze szczególnym uwzględnieniem chloroplastów; dokonuje obserwacji mikroskopowych plastydów w materiale biologicznym;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z2-2
Organizator: CKE
Działy: Komórka
Organizmy: rośliny