Materiał źródłowy do zadania
Plastydy to zróżnicowana pod względem budowy i funkcji grupa organellów roślinnych. Do plastydów zaliczamy m.in.: proplastydy, amyloplasty, etioplasty, chloroplasty oraz chromoplasty. Podczas rozwoju rośliny jedne formy plastydów mogą się przekształcać w inne formy plastydów.
Poniżej przedstawiono mikrofotografie niewybarwionych tkanek roślinnych z widocznymi plastydami.
Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.
Na podstawie: P. Wojtaszek i in. (red.), Biologia komórki roślinnej. Struktura, Warszawa 2006. Fotografie: K. Peters; R. Vossen, Microscopy of Nature. […] (microscopyofnature.com); M. Megías i in., Atlas of Plant and Animal Histology (mmegias.webs.uvigo.es).
Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby w poprawny sposób opisywało przemiany plastydów. Wpisz w wyznaczone miejsca odpowiednie nazwy plastydów oraz oznaczenia literowe mikrofotografii (A–C).
Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej części owocu
, widoczne na mikrofotografii , mogą się przekształcać
w – plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na
mikrofotografii .
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wskaż plastyd związany z fotosyntezą oraz plastyd gromadzący karotenoidy.
Podpowiedź 2
Porównaj niewybarwione tkanki i charakterystyczną barwę ich plastydów.
Podpowiedź 3
Zapisz kierunek przemiany w dojrzewającym owocu i dopasuj dwie fotografie.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej część owocu chloroplasty, widoczne na mikrofotografii A, mogą się przekształcać w chromoplasty – plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na mikrofotografii B.
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie czterech luk. 1 pkt – za poprawne uzupełnienie trzech luk. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Chloroplasty z fotografii A mogą przekształcać się w chromoplasty z fotografii B. W dojrzewającym owocu zanika dominacja zielonej barwy chlorofilu, a widoczne stają się karotenoidy chromoplastów. Są to przemiany istniejących plastydów, nie powstawanie plastydów z mitochondriów. Trzeba uzupełnić obie nazwy i obie litery.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie czterech luk. 1 pkt – za poprawne uzupełnienie trzech luk. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 2.1
W podstawie programowej
Rozpoznanie i przemiany plastydów.
- PR:II.1 — rozpoznaje elementy budowy komórki eukariotycznej na preparacie mikroskopowym, na mikrofotografii, rysunku lub na schemacie;
- PR:II.8 — opisuje budowę mitochondriów i plastydów ze szczególnym uwzględnieniem chloroplastów; dokonuje obserwacji mikroskopowych plastydów w materiale biologicznym;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z2-1
Organizator: CKE
Działy: Komórka
Organizmy: rośliny
Procesy: fotosynteza
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne