Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 18 · maj 2025 · Formuła 2015
Niski wzrost i ciasne ułożenie liści rośliny w tzw. poduszkę stanowią przystosowanie do skrajnych warunków środowiska panujących w wysokich górach. Takie formy roślin występują u ponad trzystu gatunków należących do ponad trzydziestu różnych rodzin botanicznych, występujących w różnych obszarach geograficznych świata.
Poniżej przedstawiono schematyczną budowę roślin poduszkowych.
Przykładem rośliny poduszkowej jest lepnica bezłodygowa (Silene acaulis), przedstawiona na poniższej fotografii. Wytwarza ona różowe kwiaty wyrastające na szczytach łodyg. W populacji tego gatunku występują zarówno osobniki żeńskie, jak i obupłciowe.
Na podstawie: Q. Canelles i in., Environmental Stress Effects on Reproduction and Sexual Dimorphism in the Gynodioecious Species Silene acaulis, „Environmental and Experimental Botany” 146, 2018.
Schematy: H. Hauri, Review: Ecology of Cushion Plants, „Journal of Ecology” 1(2), 1913. Fotografia: Wikimedia Commons.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij tabelę – określ zdolność do wytwarzania ziaren pyłku i owoców przez osobniki żeńskie i przez osobniki obupłciowe lepnicy bezłodygowej. W odpowiednie komórki tabeli wpisz literę T (tak), jeśli istnieje taka możliwość, albo N (nie) – jeśli nie ma takiej możliwości.
| Możliwość wytwarzania ziaren pyłku | Możliwość wytwarzania owoców | |
|---|---|---|
| osobniki żeńskie | ||
| osobniki obupłciowe |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypisz wytwarzanie pyłku do pręcików, a owocowanie do słupka.
Podpowiedź 2
Ustal, które z tych organów mają kwiaty żeńskie i obupłciowe.
Podpowiedź 3
Wypełnij cztery pola, rozpatrując możliwość każdego procesu osobno.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Możliwość wytwarzania ziaren pyłku | Możliwość wytwarzania owoców | |
|---|---|---|
| osobniki żeńskie | N | T |
| osobniki obupłciowe | T | T |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wypełnienie czterech pól tabeli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Osobniki żeńskie: pyłek N, owoce T; obupłciowe: pyłek T, owoce T. Pyłek powstaje w pręcikach, a owoc rozwija się z zalążni słupka. Obupłciowość oznacza obecność obu funkcji rozrodczych, nie brak możliwości owocowania. Zdolność do wytwarzania owoców nie oznacza, że każde zapylenie zawsze skończy się owocem.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne wypełnienie czterech pól tabeli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku — w podstawie programowej. Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania owoców — w podstawie programowej. Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania owoców.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku — w podstawie programowej. Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania owoców — w podstawie programowej. Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania owoców.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
Wymagania podstawy programowej
osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku
W podstawie programowej
Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania owoców
W podstawie programowej
Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki żeńskie — Możliwość wytwarzania owoców.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku
W podstawie programowej
Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania ziaren pyłku.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania owoców
W podstawie programowej
Płeć kwiatów a wytwarzanie pyłku i owoców. Zakres części: osobniki obupłciowe — Możliwość wytwarzania owoców.
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z18-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IX.5.3 | PR:IX.5.5
Wymagania historyczne: IV. Przegląd różnorodności organizmów. 8. Rośliny – rozmnażanie się. Zdający: 2) opisuje budowę kwiatu okrytonasiennych, przedstawia jej różnorodność […]; 3) przedstawia powstawanie gametofitów męskiego i żeńskiego, zapłodnienie komórki jajowej oraz rozwój […] nasienia u rośliny okrytonasiennej.
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin