Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 18 · maj 2025 · Formuła 2015
Niski wzrost i ciasne ułożenie liści rośliny w tzw. poduszkę stanowią przystosowanie do skrajnych warunków środowiska panujących w wysokich górach. Takie formy roślin występują u ponad trzystu gatunków należących do ponad trzydziestu różnych rodzin botanicznych, występujących w różnych obszarach geograficznych świata.
Poniżej przedstawiono schematyczną budowę roślin poduszkowych.
Przykładem rośliny poduszkowej jest lepnica bezłodygowa (Silene acaulis), przedstawiona na poniższej fotografii. Wytwarza ona różowe kwiaty wyrastające na szczytach łodyg. W populacji tego gatunku występują zarówno osobniki żeńskie, jak i obupłciowe.
Na podstawie: Q. Canelles i in., Environmental Stress Effects on Reproduction and Sexual Dimorphism in the Gynodioecious Species Silene acaulis, „Environmental and Experimental Botany” 146, 2018.
Schematy: H. Hauri, Review: Ecology of Cushion Plants, „Journal of Ecology” 1(2), 1913. Fotografia: Wikimedia Commons.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podaj jeden przykład czynnika abiotycznego, do którego przystosowaniem jest występowanie u lepnicy bezłodygowej poduszkowatego typu wzrostu. W odpowiedzi uwzględnij rodzaj czynnika oraz jego nasilenie lub poziom.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz fizyczny lub chemiczny element środowiska, nie wpływ innego organizmu.
Podpowiedź 2
Dodaj określenie jego nasilenia: niski, silny albo ograniczony.
Podpowiedź 3
Zapisz np. „silny wiatr”, zamiast samego „wiatr”, zgodnie z wymaganym poziomem precyzji.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• niska temperatura (powietrza, podłoża) / mróz
• silny wiatr / wiatr halny / wicher
• niewielka dostępność wody / susza
• silne nasłonecznienie
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do dużych opadów śniegu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne podanie jednego czynnika abiotycznego (np. odnoszącego się do temperatury, zasobności w wodę lub wiatru) ORAZ określenia jego nasilenia lub poziomu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Przykładowym czynnikiem jest silny wiatr: niski, zwarty pokrój zmniejsza ekspozycję i straty ciepła oraz wody. Poprawne mogą być też odpowiednio określone niska temperatura lub niedobór wody. Sam rzeczownik „temperatura” nie wskazuje, do jakiego poziomu czynnika roślina jest przystosowana.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne podanie jednego czynnika abiotycznego (np. odnoszącego się do temperatury, zasobności w wodę lub wiatru) ORAZ określenia jego nasilenia lub poziomu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 18.2 — w podstawie programowej. Adaptacje roślin do czynników abiotycznych gór.
- PR:XVII.1.6 — przedstawia adaptacje form ekologicznych roślin do życia w różnych siedliskach.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.2
W podstawie programowej
Adaptacje roślin do czynników abiotycznych gór.
- PR:XVII.1.6 — przedstawia adaptacje form ekologicznych roślin do życia w różnych siedliskach.
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2015-Z18-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.1.6
Wymagania historyczne: VII. Ekologia. 1. Nisza ekologiczna. Zdający: 1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu, rozróżniając zakres tolerancji organizmu względem warunków (czynników) środowiska […]. IX. Ewolucja. 2. Dobór naturalny. Zdający: 3) przedstawia adaptacje wybranych (poznanych wcześniej gatunków) do życia w określonych warunkach środowiska.
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Ekologia organizmów